Informatie voor werknemers en sollicitanten


Wat is een aanstellingskeuring?

Een aanstellingskeuring mag uitsluitend worden uitgevoerd door een bedrijfsarts. Een bedrijfsarts is een arts die een speciale extra opleiding heeft gevolgd.


Wanneer is een aanstellingskeuring toegestaan?

Er kan sprake zijn van zo’n uitzonderingssituatie als de functie waar naar is gesolliciteerd risico’s kan opleveren voor de eigen gezondheid of veiligheid van de werknemer en/of die van andere mensen. Denk bijvoorbeeld aan duikers, brandweermannen, piloten, politiemensen of beroepsmilitairen. Er is dan sprake van speciale functie-eisen. Zie ook voorbeeld.


Wie voert de aanstellingskeuring uit?

Een aanstellingskeuring mag uitsluitend worden uitgevoerd door een bedrijfsarts. Een bedrijfsarts is een arts die een speciale extra opleiding heeft gevolgd.


Wat gebeurt er tijdens een aanstellingskeuring?

De keuring kan bestaan uit een vragenlijst over je gezondheid, een gesprek, een lichamelijk onderzoek en eventueel laboratoriumonderzoek.
Een aanstellingskeuring mag niet worden uitgevoerd om de kans op ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid in de toekomst in te schatten. Zie ook voorbeeld.


Krijg je een algehele lichamelijke keuring?

Nee, een aanstellingskeuring is geen algehele lichamelijke keuring. Er mag alleen gekeken worden naar de specifieke zaken die voor de functie waarnaar je solliciteert voor jou of je omgeving risico kunnen opleveren. Nergens anders naar. Als goed gezichtvermogen noodzakelijk is voor je functie, wordt alleen daarnaar gekeken. Een werkgever mag een aanstellingskeuring niet gebruiken om eens te kijken wat voor medische problemen hij misschien in de toekomst kan verwachten. 

Bijvoorbeeld: Een buschauffeur die blind is aan één oog brengt de veiligheid van hemzelf en van zijn passagiers en medeweggebruikers in gevaar. De werkgever heeft het recht om een keuring uit te voeren op dat aspect. Voor de functie van bijvoorbeeld administratief medewerker of verkoopmedewerker is dit natuurlijk weer niet het geval.

Afkeuren of aanpassen

Lang niet altijd hoeft een medische beperking tot afkeuring te leiden. Vaak mag dat zelfs niet, want in veel gevallen heeft dit helemaal geen invloed op de gezondheid en veiligheid van de medewerker of van anderen en kan hij of zij gewoon het werk doen, zonder daardoor gehinderd te worden. Een boekhouder met diabetes bijvoorbeeld kan zijn werk normaal doen. Soms zijn er hulpmiddelen mogelijk. Het kostenaspect van een hulpmiddel is geen reden om iemand af te keuren.

Bijvoorbeeld: Een zorginstelling wil een verzorger keuren op ruggebreken omdat hij regelmatig patiënten moet tillen. Vroeger was een zwakkere rug misschien een reden om een verzorgende niet aan te nemen, maar tegenwoordig is dat niet meer het geval, omdat er voldoende hulpmiddelen zijn om het tilwerk te vergemakkelijken. Niet willen investeren in dergelijke hulpmiddelen, is nooit een reden om iemand af te keuren voor deze functie. Deze persoon kan wel een uitstekende verzorger zijn, die met een hulpmiddel zonder problemen zijn werk kan doen en op de lange duur waarschijnlijk minder kans heeft op uitval door rugproblemen.

Op welk moment vindt een aanstellingskeuring plaats?

Een aanstellingskeuring mag alleen aan het einde van een sollicitatieprocedure plaatsvinden. Alle andere beoordelingen moeten al zijn afgerond en de werkgever moet al van plan zijn je aan te nemen. De keuring is dus het sluitstuk van de sollicitatieprocedure.

Een aanstellingskeuring kan ook plaatsvinden in de situatie dat een medewerker binnen het bedrijf of de organisatie een andere functie gaat uitvoeren, waarvoor bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid gelden.


Ben ik verplicht om mee te werken aan een aanstellingskeuring?

Nee, je bent niet verplicht om mee te werken aan een aanstellingskeuring. Dit kan wel vervelende gevolgen hebben. De werkgever kan dan namelijk niet vaststellen of je geschikt bent voor de functie. Het risico dat je niet wordt aangenomen voor de baan waarop je hebt gesolliciteerd is daarmee erg groot.


Waarover moet de werkgever mij informeren als hij een aanstellingskeuring wil uitvoeren?

In de vacaturetekst voor de functie moet al zijn opgenomen dat een aanstellingskeuring onderdeel uitmaakt van de selectieprocedure. Gemeld moet worden waarom de keuring plaatsvindt en wat de bedrijfsarts precies gaat onderzoeken. De werkgever moet je er ook op wijzen dat je niet verplicht bent de uitslag van de keuring met de werkgever te delen en dat je het recht hebt om een herkeuring aan te vragen als je het niet eens bent met het resultaat van de keuring. Tot slot moet de werkgever de kandidaat er op attenderen dat het mogelijk is om bij de CKA een klacht in te dienen.


Mag de werkgever gezondheidsvragen stellen?

Nee, geen enkele! De werkgever, of je nu praat met de directeur of met personeelszaken, mag je geen enkele vraag stellen met betrekking tot je gezondheid. Een chauffeur vragen of hij wel lang kan zitten? Mag niet! De boekhouder vragen hoe het met zijn bloeddruk is? Mag niet!


Als er gezondheidsvragen staan in een sollicitatieformulier, moet ik die beantwoorden?

Nee! In een sollicitatieformulier mag op geen enkele wijze geïnformeerd worden naar je gezondheid. Een vraag als: ‘Ben je in de afgelopen twee jaar wel eens ziek thuisgebleven?’is al te veel.

Mocht je een sollicitatieformulier tegenkomen waarin een vraag over jouw gezondheid wordt gesteld, dan horen wij dat graag


Moet ik bepaalde gezondheidszaken zelf melden?

Ja, wanneer je, weet, of redelijkerwijs moet weten, dat je vanwege medische beperkingen de functie niet naar behoren kan vervullen, dan moet je hiervan melding maken bij de werkgever. Bijvoorbeeld het slikken van medicatie die de rijvaardigheid beïnvloedt van een buschauffeur. Zie ook voorbeeld


Welke vragen mag de bedrijfsarts tijdens een aanstellingskeuring stellen?

De vragen moeten altijd gericht zijn op de specifieke zaken die moeten worden onderzocht en waarvan je van te voren op de hoogte bent gesteld. De bedrijfsarts mag geen algemene vragen naar jouw gezondheidsituatie stellen. De bedrijfsarts mag ook geen vragen stellen of onderzoek doen naar: zwangerschap, ernstige niet-behandelbare ziektes, hiv en erfelijke ziektes. Ook onderzoek naar het gebruik van alcohol, drugs en geneesmiddelen is niet toegestaan, tenzij dit belangrijk is voor de functie. Zie ook voorbeeld.


Ben ik verplicht de uitslag van de aanstellingskeuring te delen met mijn (potentiële) werkgever?

Nee, je hebt het recht ervoor te kiezen de uitslag voor jezelf te houden. Dit kan wel vervelende gevolgen hebben. De werkgever kan dan namelijk niet vaststellen of je geschikt bent voor de functie. Het risico dat je niet wordt aangenomen voor de baan waarop je hebt gesolliciteerd is daarmee erg groot.


Welke informatie ontvangt de werkgever na de uitslag van de aanstellingskeuring?

Je krijgt zelf als eerste de uitslag van de keuring te horen. Pas na jouw toestemming mag de bedrijfsarts de uitslag doorgeven aan de werkgever. Je hebt het recht om de uitslag voor jezelf te houden en dus niet te delen met de werkgever. Wanneer je wel toestemming geeft om de uitslag te melden aan de werkgever, meldt de bedrijfsarts alleen of je geschikt of ongeschikt bent, of dat je geschikt bent onder bepaalde voorwaarden. De bedrijfsarts mag geen verdere informatie over jouw medische situatie verstrekken aan de werkgever.


Wat kan ik doen als sollicitant wanneer ik het oneens ben met de uitslag van de aanstellingskeuring?

Je hebt de mogelijkheid om een herkeuring aan te vragen als je het oneens bent met de uitslag. De kosten hiervan zijn voor de werkgever.


Wat is het gevolg wanneer de uitslag van de aanstellingskeuring negatief is?

De werkgever bepaalt wat het gevolg is van een negatieve uitslag. Het meest voor de hand liggende gevolg is dat je niet wordt aangenomen voor de functie. Je voldoet namelijk niet aan de gestelde functie-eisen.


Kan ik mijn medewerking aan een aanstellingskeuring intrekken?

Je hebt altijd het recht om gedurende ieder moment van de keuring (tussentijds) niet langer mee te werken.


Wat gebeurt er met de verzamelde gegevens na de aanstellingskeuring?

De verzamelde gegevens mogen alleen worden gebruikt voor het vaststellen van de geschiktheid voor de functie. Na het onderzoek worden de gegevens voor een periode van maximaal zes maanden bewaard door de bedrijfsarts. Deze gegevens mogen nooit zonder jouw toestemming met andere mensen worden gedeeld.


Wat als er gezondheidszaken aan de orde komen tijdens een psychologische test?

Voor sommige functies kan ook een psychologische test worden gevraagd. Het kan zijn dat er tijdens het gesprek met de psycholoog ook zaken naar voren komen die met je gezondheid te maken hebben. Ook dan geldt: je hoeft deze vragen niet te beantwoorden. Een psycholoog is geen arts en mag deze vragen niet stellen. In de praktijk ligt dit nog wel eens lastig omdat psychische zaken aan de orde kunnen komen die verband houden met een gezondheidskwestie. De psycholoog mag deze informatie niet opnemen in zijn rapport.


Waar kan ik terecht met een klacht over een aanstellingskeuring?

Een klacht met betrekking tot een aanstellingskeuring kan worden ingediend bij de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA). De CKA beoordeelt of de aanstellingskeuring aan alle regels voldoet. Het oordeel is niet bindend. Wel kan de rechter rekening houden met het oordeel van de CKA. Zie ook Een klacht indienen.  


Waar kan ik terecht als ik een vraag heb, of advies nodig heb met betrekking tot aanstellingskeuringen?

Op de website van CKA wordt al een aantal veelgestelde vragen beantwoord. Als je een andere vraag hebt of advies wil, kun je deze via de website stellen.