Advies 2005-17

Verplichte brandweerkeuring.

Vragen

  • In artikel 18 van de Arbeidsomstandighedenwet wordt het vrijwillige Periodiek Arbeidsgeneeskundig onderzoek (PAGO) geregeld. Bestaat er de mogelijkheid om medewerkers gedurende dienstverband een verplichte medische keuring te laten ondergaan? 
  • Indien er op grond van de Wet op de medische keuringen (WMK) geen mogelijkheden zijn voor een periodieke medische keuring, hoe verhoudt zich dat dan met artikel 7, eerste lid, van het Besluit brandweerpersoneel waarbij is bepaald dat het personeel periodiek wordt onderworpen aan een geneeskundige keuring?
  • Was vóór de inwerkingtreding van de WMK en onder de vorige arbeidsomstandighedenwet een verplicht PAGO wel mogelijk en is die mogelijkheid met inwerkingtreding van de WMK en de Arbowet vervallen?
  • Is er al zicht op of de inconsistenties die er zijn tussen de WMK en andere wet- en regelgeving na de evaluatie van de WMK zullen worden opgelost, en wordt daarbij aandacht besteed aan de bijzondere taken van bijvoorbeeld de brandweer in het kader van de veiligheid en bescherming van burgers bij rampen en in crisissituaties?

Antwoord
In de WMK en het Besluit aanstellingskeuringen zijn de belangrijkste (procedurele) voorwaarden en beperkingen voor de aanstellingskeuring neergelegd. Deze regelingen kunnen (mede) worden gezien als een uitwerking van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO).

De aanstellingskeuring vindt plaats in de sollicitatiefase, dus de fase voorafgaand aan het dienstverband. De WMK en het Besluit aanstellingskeuringen betreffen derhalve de precontractuele fase. De aanstellingskeuring maakt, indien deze voldoet aan de voorwaarden gesteld bij de WMK en het Besluit aanstellingskeuringen, verplicht deel uit van de sollicitatieprocedure.

De Arbeidsomstandighedenwet 1998 is daarentegen gericht op het arbeidsomstandighedenbeleid van de werkgever tijdens het dienstverband. Op grond van artikel 18 van deze wet stelt de werkgever de werknemers periodiek in de gelegenheid een gezondheidsonderzoek te ondergaan, dat erop is gericht de risico’s die de arbeid voor de gezondheid van de werknemers met zich brengt zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.

Hoewel de WMK en de Arbo-wetgeving verschillende fasen van de diensttijd regeren, houden deze wetten nauw verband met elkaar. Zo is het uitvoeren van een aanstellingskeuring niet toegestaan indien de gezondheidsrisico’s door middel van – bijvoorbeeld op grond van de Arbo-wet voorgeschreven – preventieve maatregelen kunnen worden weggenomen en mag een aanstellingskeuring slechts worden uitgevoerd door een bij een gecertificeerde Arbo-dienst werkzame arts.

Het in de gelegenheid stellen tot het ondergaan van een periodiek onderzoek (PAGO) kan voor de werkgever een verplichting zijn op grond van specifieke Arbo-regelgeving (zie wat betreft uw vraagstelling: artikel 7 en 8 Besluit brandweerpersoneel van 3 mei 1991). Gelet op de imperatief voorgeschreven bepalingen van het Besluit brandweerpersoneel is de werknemer verplicht daaraan mee te werken, ervan uitgaand dat dit onderzoek zorgvuldig wordt uitgevoerd en er ook anderszins “professioneel” en overeenkomstig de WGBO wordt gehandeld. De uitslag van het onderzoek moet echter (in tegenstelling tot wat is bepaald in artikel 9 van genoemd Besluit) eerst worden meegedeeld aan de werknemer en mag alleen na toestemming van de werknemer aan de werkgever worden meegedeeld (zie ook de Wet bescherming persoonsgegevens en de WGBO).

Een verplicht of vrijwillig PAGO mag niet worden gebruikt als een (verkapte) aanstellingskeuring, bijvoorbeeld in geval van reorganisatie. De Commissie verwijst hier naar haar oordelen 2004-03 en 2004-04, te raadplegen op de website van de Commissie.

In antwoord op de laatste vraag kan de Commissie slechts mededelen dat het Ministerie van VWS en het Ministerie van SZW zich ten doel hebben gesteld de WMK nog dit jaar te doen evalueren. Het is de Commissie dus nog niet bekend wat daarvan het resultaat zal zijn voor de oplossing van inconsistenties in wet- en regelgeving.
De Commissie raadt u aan wat betreft uw vraag over regelgeving voor de Brandweer zelf contact op te nemen met één van de betrokken Ministeries.

Ten slotte wijst de Commissie op de Beleidsnota Rampenbestrijding 2000-2004, Tweede Kamer, vergaderjaar 2004-2005, 26 956, nr. 22. Daarin staat onder meer dat het Besluit brandweerpersoneel zal worden gewijzigd in een functiegericht besluit, waarbij de eerste wijziging zal plaatsvinden in 2005 en de laatste in 2007.