Advies 2009-02

Vraag

Een bedrijfsarts heeft een nieuwe klant. Het gaat om een werkgever die door de vorige arbodienst regelmatig aanstellingskeuringen liet verrichten. Die arbodienst had echter nagelaten om bijzondere functie-eisen en belastbaarheidseisen op te stellen.
De werkgever heeft opgemerkt dat het soms nodig is om heel snel mensen aan te nemen. Het zou dan niet altijd mogelijk zijn om de aanstellingskeuring te laten verrichten voordat de mensen feitelijk aan het werk gaan.
De bedrijfsarts vraagt de CKA een algemeen advies over de toelaatbaarheid van aanstellingskeuringen. Hij is van mening dat alleen voor een beperkt aantal clusters van functies een keuring is toegestaan.
Daarnaast vraagt de bedrijfsarts of hij de werkgever tegemoet kan komen in het verzoek om een aanstellingskeuring te verrichten indien de werkgever zeer snel een sollicitant aanneemt en deze ook daadwerkelijk op de dag van de sollicitatie de bedongen werkzaamheden laat verrichten.

Antwoord

1. Wanneer is het verrichten van aanstellingskeuringen toelaatbaar?

Om te bepalen of een aanstellingskeuring is toegestaan is het noodzakelijk te voldoen aan de voorwaarden gesteld in artikel 4 WMK en artikel 3 lid 1 van het Besluit. Deze zijn:

  • er moet sprake zijn van een arbeidsverhouding of een aanstelling in openbare dienst; 
  • aan de daarbij behorende taken worden bijzondere eisen gesteld op het punt van medische geschiktheid;
  • daaronder wordt begrepen de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de keurling en van derden bij de uitvoering van de desbetreffende arbeid;
  • de risico’s voor de gezondheid en veiligheid kunnen niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening worden gereduceerd.

Uit de informatie uit de vraagstelling kan de CKA niet opmaken of aan de genoemde vereisten wordt voldaan. Er van uitgaande dat wel aan bovengenoemde voorwaarden wordt voldaan, gelden verder nog - kort samengevat - de volgende praktische vereisten:

  • Een aanstellingskeuring mag slechts gebeuren als sluitstuk van de sollicitatieprocedure. 
  • De aanstellingskeuring dient te geschieden voordat de keurling daadwerkelijk in dienst treedt en de bedongen arbeid gaat verrichten.
  • De keurling dient vóóraf te worden geïnformeerd over:
    - de mogelijkheid dat een aanstellingskeuring plaats kan vinden: de werkgever dient dit bij werving aan te geven;
    - het doel, de vragen en de onderzoeken bij de aanstellingskeuring; dit dient op begrijpelijke wijze schriftelijk te gebeuren
    - zijn rechten en plichten in verband met de aanstellingskeuring
  • De keurling heeft tevens recht op inzage in het schriftelijk advies van de arbodienst omtrent de bijzondere functie-eisen en de daaraan gekoppelde bijzondere eisen van medische geschiktheid.

2. Kan een aanstellingskeuring zo snel worden verricht als de werkgever verzoekt?

De CKA kan geen algemene uitspraken doen over de tijdspanne van het sollicitatie- en keuringstraject. Wel is duidelijk dat conform de eisen van de Wmk een aanstellingskeuring pas plaats kan vinden als de rest van de sollicitatieprocedure is afgerond en voordat de werknemer begonnen is met het verrichten van de bedongen werkzaamheden.
Een bedrijfsarts moet het verzoek van de werkgever afwijzen als deze vraagt een keuring te verrichten nadat de werknemer in dienst is getreden en al feitelijk werkzaam is. Het is in strijd met de voorschriften van de Wmk om op dat moment een aanstellingskeuring te verrichten. De bedrijfsarts heeft een duidelijke eigen verantwoordelijkheid bij de uitvoering van de aanstellingskeuring. Dat geldt ook voor de procedurevoorschriften.
Als deze regels niet in acht worden genomen, kan een keurling een klacht indienen bij de CKA over het handelen van de werkgever en van de bedrijfsarts.