Advies 2009-03

Vraag

Een informatiespecialist vraagt de CKA of het toegestaan is om een aanstellingskeuring te houden voor het werken in een cleanroom. Ook vraagt hij welke medische eisen er gesteld zouden kunnen worden aan mensen die in een cleanroom (gaan) werken.

Hij geeft de volgende omschrijving van een cleanroom. Met een cleanroom wordt een gedefinieerde zone geschapen waarin onder "cleane" voorwaarden kan worden gewerkt. Deze voorwaarden zijn in steeds meer sectoren nodig: in de medische sector, in onderzoekslaboratoria, in de levensmiddelen-, farma-, electronica- of halfgeleiderindustrie. De verontreiniging van de productieomgeving door stof en partikels zou de kwaliteit van de producten verminderen of helemaal doen verloren gaan.
Om deze "cleane" werkplek mogelijk te maken, volstaat het niet de ruimte van schone lucht te voorzien. Er moet ook voorkomen worden dat de ontstaande contaminaties zich in de ruimte gaan vastzetten. Daardoor lijkt de ene cleanroom maar weinig op de andere. De condities in de ruimte, het procesverloop, de gewenste cleanroomklasse en natuurlijk ook de investeringen en kosten, maken voor elke cleanroom een individuele aanpak noodzakelijk.

Antwoord

Een aanstellingskeuring is alleen toegestaan als aan de vervulling van de betreffende functie en de  daarbij behorende taken bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid moeten worden gesteld. Aan de vervulling van de functie zijn dan risico’s verbonden voor de gezondheid of veiligheid van de werknemer zelf of van derden. Deze risico’s kunnen bovendien niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening worden gereduceerd (art. 4, eerste lid, van de Wmk in samenhang met art. 3, eerste lid, van het Besluit aanstellingskeuringen).

Bij het uitoefenen van een functie in een cleanroom zou sprake kunnen zijn van ‘een gezondheidsrisico voor derden’. Er kan sprake zijn van bijzondere functie-eisen waar het gaat om het risico van overdragen van ziektekiemen van de werknemer op derden. Een werknemer die drager is van een aandoening zou derden dus kunnen besmetten. Die overdracht kan plaatsvinden via contact van de werknemer met voedingsstoffen, producten of andere personen. In de Leidraad aanstellingskeuringen zijn daarvoor twee specifieke informatiesheets opgenomen, aan de hand waarvan de bijzondere functie-eis en eventuele onderzoeken te bepalen zijn (Leidraad p.77 en 78). De Leidraad aanstellingskeuringen en de zogenaamde arbeidshygiënische strategie gaan ervan uit dat eventueel bestaande risico’s door het treffen van maatregelen doorgaans beperkt kunnen worden. In de situatie van cleanrooms is het aannemelijk dat door juiste technische maatregelen het overdrachtsrisico kan worden uitgesloten. Daarmee is dan ook het potentiële gezondheidsrisico voor derden opgeheven. Feitelijk bestaat er dan geen bijzondere functie-eis meer. Een aanstellingskeuring voor het uitoefenen van een functie in cleanrooms is daarom niet te rechtvaardigen.