Advies 2010-19

Vraag:
Mag voor de opleiding Master Politiekundige de eis worden gehanteerd dat een kandidaat met epilepsie 100% aanvalsvrij is en dat een aandoening als epilepsie niet deels, maar volledig verdwenen is? De motivering van deze eis is dat de aandoeningen gevaren kunnen vormen voor de agent zelf, zijn collega’s of de directe omgeving. Het gaat hier om een executieve functie bij de politie.
Is deze eis en daarmee de uitsluiting van personen van de toegang tot de opleiding in strijd met de Wet op de medische keuringen (WMK)?

Antwoord:
De vraag is in twee subvragen te onderscheiden.

1. Mag voor de toegang tot de opleiding Master Politiekundige een keuring deel uitmaken van de selectieprocedure?
2. Is het op grond van de Wmk toegestaan epilepsie en andere chronische aandoeningen als uitsluitingsgrond te hanteren bij de medische keuring voor de opleiding Master Politiekundige?

Antwoord vraag 1:
Voor de vraag of een keuring deel mag uitmaken van de selectieprocedure voor de toegang tot de opleiding Master Politiekundige is het nodig na te gaan of een dergelijke keuring valt onder het regiem van de Wet medische keuringen (WMK).

Artikel 1, onderdeel a, onder 1 en 2, van de WMK bepaalt – voorzover hier van belang – dat onder een keuring wordt verstaan “vragen over de gezondheidstoestand van de keurling en het verrichten van medisch onderzoek in verband met het aangaan of wijzigen van:
1. een burgerrechtelijke arbeidsverhouding die bij of krachtens de Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen of de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering als dienstbetrekking wordt aangemerkt,
2. een aanstelling in openbare dienst.”

Volgens de toelichting bij artikel 1 WMK gaat het hierbij om bescherming bij het constitueren
van een nieuwe of het wijzigen van een bestaande rechtsverhouding. Het starten met een opleiding betekent niet zondermeer dat er een burgerrechtelijke arbeidsverhouding ontstaat of wijzigt of een (wijziging in de) aanstelling in openbare dienst plaats vindt.

Een leer/werkcontract betreft een arbeidsverhouding, zoals genoemd in artikel 1 van de WMK. Onder voorwaarden kan een aanstellingskeuring zijn toegestaan (oordeel 2006-14).

Uit gegevens van de website www.kombijdepolitie.nl blijkt dat de opleiding tot politiekundige master, de Master of Science in Policing, wordt gegeven aan de Politieacademie. Belangstellenden solliciteren bij één van de 26 politiekorpsen in Nederland (op dit moment heeft alleen korps Utrecht vacatures voor deze functie). Als de sollicitant wordt aangenomen, dan meldt het korps deze persoon aan bij de Politieacademie. Zelf aanmelden bij de Politieacademie is niet mogelijk.

Uitgaande van de juistheid van deze informatie is aan te nemen dat sprake is van een aanstelling in openbare dienst. Een aanstellingskeuring is in dat geval onder voorwaarden toegestaan.

Antwoord vraag 2:
Is het op grond van de WMK toegestaan epilepsie en andere chronische aandoeningen als uitsluitingsgrond ofwel als absolute contra-indicatie te hanteren bij de medische keuring voor de opleiding Master Politiekundige?

Een aanstellingskeuring mag ingevolge artikel 4, eerste lid, van de WMK, juncto artikel 3, eerste lid, van het Besluit Aanstellingskeuringen, alleen plaatsvinden, indien aan de vervulling van de betreffende functie en de daarbij behorende taken bijzondere eisen op het punt van de medische geschiktheid moeten worden gesteld, waaronder wordt begrepen de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de keurling en van derden bij de uitvoering van de desbetreffende arbeid, terwijl de risico’s voor de gezondheid en de veiligheid niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening, kunnen worden gereduceerd.

Wanneer de aankomend Politiekundig Master in executieve dienst gaat werken (zoals uit de voorgelegde vraag is op te maken) en de bijbehorende opleiding volgt is een aanstellingskeuring toegestaan wanneer sprake is van bijzondere functie-eisen en deze bovendien per functie-eis kunnen worden vertaald in eisen van medische geschiktheid.

De WMK beoogt de toegang tot arbeid zo min mogelijk te belemmeren maar ook de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de keurling en van derden bij de uitvoering van de desbetreffende arbeid. Een chronische ziekte kan een belemmering vormen in verband met de veiligheid van de sollicitant of derden.

Om een zo goed mogelijk beeld van de belemmeringen en mogelijkheden van een sollicitant te verkrijgen, maar ook recht te doen aan de beoogde bescherming van de veiligheid en gezondheid van betrokkene en derden, adviseert de CKA een individuele beoordeling. Slechts in uitzonderlijke of zeer evidente situaties is het gerechtvaardigd absolute contra-indicaties te hanteren.

De CKA is van mening dat uit de vereisten van de WMK voortvloeit dat doorgaans individueel beoordeeld dient te worden of een bepaalde aandoening voor de beoogde functie en de daarbij behorende bijzondere functie-eisen een contra-indicatie vormt. Het uitgangspunt bij een medische keuring dat een chronische ziekte een absolute contra-indicatie vormt voor het kunnen vervullen van een functie, is daarmee niet in overeenstemming en dus strijdig met de WMK.

Advies
Een aanstellingskeuring bij de toegang tot de Opleiding Master Politiekundige zal in beginsel moeten voldoen aan de eisen die de WMK stelt. De CKA is niet bekend met wetgeving op grond waarvan van deze regel zal kunnen worden afgeweken. De CKA kan daarover ook geen nadere uitspraak doen. Omdat de CKA van oordeel is dat de gestelde eis niet in overeenstemming is met de WMK, adviseert de CKA deze beoordeling voor te leggen aan het bevoegd gezag dat verantwoordelijk is voor de opleidingen en de te verrichten aanstellingskeuringen.