Advies 2011-37

Een bedrijfsarts werkzaam voor een groot landelijk werkend bedrijf heeft de CKA de volgende vraag voorgelegd.

In verband met een grootscheepse reorganisatie bij het bedrijf, zullen bedrijfsonderdelen wegvallen en gedwongen ontslagen vallen. Een aantal werknemers kan worden herplaatst in een nieuw opgericht bedrijfsonderdeel. De bedrijfsarts wordt verzocht om van die werknemers, die bij het nieuwe bedrijfsonderdeel een baan kunnen krijgen, de belastbaarheid in kaart te brengen en om de geschiktheid voor de functie bij het nieuwe bedrijfsonderdeel vast te stellen. Verder geeft de bedrijfsarts aan dat er geen bijzondere functie-eisen zijn vastgelegd en dat zij niet bekend is met het standpunt van de OR in deze kwestie.

Verder laat zij weten dat de werknemer voordat hij/zij het spreekuur bezoekt de onderstaande verklaring moet ondertekenen:

"Hierbij verklaar ik dat < naam arbodienst> een onderzoek kan doen naar mijn belastbaarheid. Dit onderzoek is noodzakelijk om een advies te kunnen geven of de werkzaamheden binnen < naam organisatie onderdeel> duurzaam passend zijn.

Als onderdeel van het onderzoek worden mogelijkheden en beperkingen door de bedrijfsarts van < naam arbodienst> vastgelegd of geactualiseerd in een Functionele Mogelijkheden Lijst. Verder geef ik in het kader van het onderzoek toestemming om mijn mogelijkheden en beperkingen (FML) te vergelijken met de functie belastingsprofielen van beschikbare vacatures of werkzaamheden. Indien nodig kan hiervoor een arbeidsdeskundig onderzoek uitgevoerd worden door een extern arbeidsdeskundige. Op basis van het onderzoek kan een advies worden gegeven over werkzaamheden die binnen < naam organisatieonderdeel> passend zijn.

Het advies wordt eerst met mij besproken door de bedrijfsarts of arbeidsdeskundige. Pas nadat ik hiervoor een schriftelijke toestemming heb gegeven kan < naam bedrijf> op de hoogte worden gebracht middels een afschrift van dit advies.

Naam werknemer"

De bedrijfsarts is van mening dat er sprake is van een aanstellingskeuring; het betreft namelijk een keuring met betrekking tot een gewijzigde aanstelling, waarvoor geen bijzondere functie-eisen zijn vastgesteld en dit laatste is niet toegestaan op grond van de Wmk.

Haar vraag is of het haar als bedrijfsarts is toegestaan om, indien de werknemer haar hiervoor op deze wijze toestemming geeft, wel een dergelijk onderzoek te doen en ook aan de werkgever een terugkoppeling te verstrekken.

De CKA behandelt het vraagstuk aan de hand van de volgende vragen:

  1. Is er sprake van een aanstellingskeuring? 
  2. Legitimeert het gebruik van de opgenomen verklaring een keuring waarover informatie naar de werkgever gaat?

Vraag 1 Is er sprake van een aanstellingskeuring?

De CKA stelt vast dat het onderzoek ten behoeve van de vaststelling van de belastbaarheid van de werknemer een aanstellingskeuring is in verband met het wijzigen van de arbeidsverhouding.

Het stellen van gezondheidsvragen of het doen van onderzoek naar medische beperkingen dan wel het opstellen van een FML (functionele mogelijkhedenlijst) in verband met verandering van functie (ook binnen een bestaande arbeidsverhouding) is gelijk te stellen met een aanstellingskeuring in de zin van artikel 1 en Wmk. De Wmk is volledig van toepassing.

Een aanstellingskeuring is alleen onder strikte voorwaarden toegestaan. Een van de vereisten is dat er aan de vervulling van de betreffende functie bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid moeten worden gesteld ter bescherming van de gezondheid en veiligheid van de
keurling en derden (artikel 4, eerste lid, van de WMK, in samenhang met artikel 3, eerste lid, van het Besluit aanstellingskeuringen).

De bedrijfsarts heeft laten weten dat er in deze situatie geen bijzondere functie-eisen zijn vastgesteld. In dat geval is een keuring ten behoeve van een ieuwe functie in strijd met de Wmk.

Vraag 2 Legitimeert het gebruik van de opgenomen verklaring een keuring waarover informatie naar de werkgever gaat?

Nu de voorgestelde keuring ten behoeve van een nieuwe functie in strijd met de Wmk is kan deze niet worden gelegitimeerd door de werknemer van tevoren te vragen een toestemmingsverklaring te tekenen. Een dergelijke verklaring is namelijk in strijd met de wet en op die grond niet toegestaan. De Wmk is tot stand gekomen met het doel om oneigenlijke risicoselectie tegen te gaan. De bedoeling is juist geweest om dergelijk keuringen, die in het verleden veelvuldig voorkwamen, niet meer toe te staan. Indien de omgekeerde situatie zich voor zou doen en een werknemer vraagt de CKA of hij verplicht kan worden aan een dergelijk onderzoek mee te werken, dan is het antwoord “nee”. Ook in het geval u een dergelijke toestemmings verklaring ontvangt, dan is het de bedrijfsarts op grond van de Wmk niet toegestaan een dergelijke keuring te verrichten. De verklaring lost de strijd met de wet niet op.

Dit staat los van de mogelijkheid voor een individuele werknemer om aan de bedrijfsarts advies te vragen indien hij zelf zou twijfelen aan zijn mogelijkheden om een hem aangeboden nieuwe functie te kunnen verrichten.

De CKA adviseert om in samenwerking met de werkgever en de arbeidsdeskundige, een goede inschatting te maken van alle in aanmerking komende functies en daarbij te bepalen of er bijzondere functie-eisen zijn die een beroep doen op de medische geschiktheid. Indien deze aanwezig zijn, is een aanstellingskeuring wel toegestaan. Het is in het belang van zowel werkgever als werknemer dat in die gevallen een aanstellingskeuring in overeenstemming met de eisen van de Wmk wordt uitgevoerd.

De CKA verwijst verder naar de website en de adviezen: A 2008-06A 2010-2 en het oordeel 2009-01 (r.o. 6.7).