Advies 2012-03

Vraag
Een advocaat vraagt namens haar cliënt enkele vragen aan de CKA. De cliënt, een werkgever, wil een van zijn werknemers die nu werkzaam is in de functie van ‘technisch gegevens verwerker’ in een andere functie, namelijk die van ‘duinbeheerder’ te werk stellen. Voor de functie van duinbeheerder wil de werkgever een medische keuring laten verrichten. Desgevraagd geeft de advocaat aan dat deze werknemer niet eerder is gekeurd, noch dat voor deze functie eerder keuringen zijn verricht.

De advocaat stelt de volgende vragen:

  1. Mag een werkgever een reeds in dienst zijnde werknemer voor een andere functie een keuring laten ondergaan? 
  2. Wanneer is er sprake van een wijziging van een burgerrechtelijke arbeidsverhouding in de zin van art. 4, lid 1 van de Wmk? 
  3. Is er pas sprake van een wijziging in de arbeidsverhouding indien deze schriftelijk is vastgelegd?

Antwoord

1. Mag een werkgever een reeds in dienst zijnde werknemer voor een andere functie een keuring laten ondergaan?

Algemeen geldt dat een keuring in verband met het aangaan van een nieuwe functie alleen onder strikte voorwaarden is toegestaan. Deze zijn vastgelegd in de Wet op de medische keuringen (Wmk) en daarop gebaseerde regelingen.
In art. 4 Wmk en art. 3 lid 1 van het Besluit aanstellingskeuringen is bepaald dat een aanstellingskeuring slechts is toegestaan wanneer:

  • aan de functie en de daarbij behorende taken bijzondere eisen worden gesteld op het punt van medische geschiktheid, daaronder wordt begrepen de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de keurling en van derden bij de uitvoering van de desbetreffende arbeid; 
  • en de risico’s voor de gezondheid en veiligheid niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening kunnen worden gereduceerd.

Of er daadwerkelijk bijzondere functie-eisen kunnen worden gesteld voor de functie van duinbeheerder, kan de CKA niet beoordelen. De werkgever dient hieromtrent advies te vragen aan een deskundig persoon of arbodienst (art. 3 lid 2 Besluit aanstellingskeuringen). Indien de deskundige (zoals de bedrijfsarts) of arbodienst bijzondere functie-eisen aanwezig acht, die in verband met de vervulling van de functie kunnen worden gesteld, is een aanstellingskeuring toegestaan, mits ook aan de overige vereisten volgens de Wmk en het besluit aanstellingskeuringen wordt voldaan.

De Wmk is tot stand gekomen met het doel oneigenlijke risicoselectie tegen te gaan. Het is niet toegestaan te keuren om het risico op ziekte(verzuim) in te schatten. Indien er voor de functie duinbeheerder geen bijzondere eisen aan de medische geschiktheid kunnen worden gesteld, zal een keuring tijdens het dienstverband als ongeoorloofde risicoselectie dienen te worden aangemerkt.

2. Wanneer is er sprake is van een wijziging van een burgerrechtelijke arbeidsverhouding?

Het toetsingskader voor de CKA is de Wmk en de daarop gebaseerde regelingen.
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Wmk (vergaderjaar 1992-1993, Tweede Kamerstuk 23 259, nr.3, onder ‘Reikwijdte van het wetsvoorstel’) is aangegeven dat de reikwijdte van de wet zich beperkt tot het aangaan of wijzigen van (arbeids- of verzekerings)overeenkomsten. Het gaat om bescherming van de keurling bij het constitueren van een nieuwe of het veranderen van een bestaande rechtsverhouding. Dieper gaat de memorie van toelichting niet in op het aspect ‘wijzigen van de arbeidsverhouding’.

De CKA is van mening dat onder een wijziging van een arbeidsverhouding in de zin van de Wmk dient te worden verstaan: elke wijziging of verandering, die een substantiële verandering inhoudt van de werkzaamheden of de functie. Hieronder dient ook een wijziging in de arbeidsomvang te worden verstaan. Dit kan een andere fysieke en/of mentale belasting voor de werknemer met zich meebrengen.

Voorbeelden hiervan zijn: taakuitbreiding, geheel andere functie (andere inhoudelijke werkzaamheden), van parttime naar fulltime (of andersom).
Indien de functie ‘duinbeheerder’ een substantieel andere inhoud heeft en/of andere belasting met zich meebrengt, bijvoorbeeld veel meer lopen, tillen e.d. dan de functie ‘technisch gegevens verwerker’ is er in de zin van de Wmk sprake van wijziging van de arbeidsovereenkomst,

3. Is er pas sprake van een wijziging indien deze schriftelijk is vastgelegd?

Het is in verband met de Wmk niet per se nodig deze wijzigingen schriftelijk vast te leggen. Een mondeling overeenkomst is voldoende. Dit laat onverlet dat het, ook op andere gronden, wel gewenst kan zijn overeengekomen wijzigingen schriftelijk vast te leggen.

Indien er een aanstellingskeuring plaatsvindt in het kader van een wijziging in de arbeidsverhouding, dan is art. 4, lid 1 van de Wmk aan de orde.

Samenvattend
Een aanstellingskeuring in verband met het wijzigen van de arbeidsverhouding is mogelijk indien het een substantiële wijziging van de functie/werkzaamheden betreft en tevens aan de voorwaarden op basis van met name de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen is voldaan.

De CKA verwijst naar een eerder gegeven advies, A 2011-37.