Advies 2012-07

Vraag
Een bedrijfsarts is voor een bedrijf bezig om specifieke gezondheidsrisico's in beeld te brengen bij werknemers die werken in electromagnetische velden, gradientvelden en radiofrequente golven. Het bedrijf wil voor enkele functie-categorieën een aanstellingskeuring, zodat de veiligheid meer gewaarborgd is. Een bijzondere functie-eis is hier dat mensen vrij zijn van metalen in hun lichaam of actieve implantaten omdat zij zich niet in een electromagnetisch veld mogen bevinden. De bedrijfsarts vraagt de CKA of het hebben van metalen in het lichaam of het dragen van implantaten een medisch gegeven is en voorts of de werkgever zou kunnen volstaan met het geven van voorlichting over het werken in dit soort ruimtes, of dat een aanstellingskeuring toegestaan/gewenst is.

Antwoord
Op basis van artikel 2 van de Wet op de medische keuringen (Wmk) dient de keuring te worden beperkt tot het doel ervan. Art. 3 van de Wmk bepaalt dat met de keuring voorts geen onevenredige inbreuk mag worden gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van de keurling. Beide bepalingen drukken een eis tot proportionaliteit of evenredigheid uit. In casu is het doel van een eventuele keuring het voorkomen van gezondheidsschade. Dit betekent dat er een verband moet zijn tussen de implantaten of tatoeages en het risico op gezondheidsschade, anders is de keuring te ruim in verhouding tot het doel van de keuring. De bedrijfsarts stelt de inhoud van de aanstellingskeuring samen op grond van de informatie en bijzondere functie-eisen zoals aangeleverd door de werkgever. Naar medische informatie mag de werkgever zelf niet vragen; dat dient in een aanstellingskeuring te geschieden op basis van de bijzondere eisen aan de medische geschiktheid.

Is het hebben van metalen in het lichaam of het dragen van implantaten een medisch gegeven?

Jazeker. De bedrijfsarts bepaalt aan de hand van de relevante medische gegevens (intracorporale ferromagnetische metalen voorwerpen en tatoeages), of een werknemer geschikt of ongeschikt is voor de uitoefening van zijn of haar functie. Informatie hierover kan gevonden worden in de folder van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ‘Veilig omgaan met MRI voor werknemers’ en het ‘Kennisbericht EVM op het werk’ van het Kennisplatform Elektromagnetische velden (RIVM, TNO en KEMA). Hierin worden permanente make-up en tatoeages ook genoemd.

Mag de werkgever omwille van veiligheid screenen bij betreding van MR actieve ruimtes?

Jazeker, dit is een gebruikelijke praktijk. Een werkgever moet voorkomen dat ferromagnetische voorwerpen een MRI-ruimte binnenkomen. Dit kan door middel van een metaaldetectiepoortje. Niet iedere medewerker binnen een ziekenhuis (bv. schoonmakers) zijn immers gescreend en tevens wordt zo voorkomen dat stofzuigers en schoonmaaktrolleys de kamer door vliegen. Ook moet door instructie van personeel de kennis van het personeel op peil gehouden worden.

Is een aanstellingskeuring toegestaan of kan worden volstaan met voorlichting?

Ook al is het risico op metalen in een tatoeage (in de inkt) zeer klein, als die erin zitten is de kans op brandwonden aanwezig. In principe geldt hiervoor dat rondom tatoeages de huid 0.6 graden celsius kan opwarmen in ruimten met MRI en RF golven. Dat is gering als het vergeleken wordt met zonnebaden in de zomer. Tevens is het verband tussen bepaalde aandoeningen en medicatie en gezondheidsrisico’s er niet of zeer klein. Het formuleren van bijzondere eisen aan de medische geschiktheid ten opzichte van gewone tatoeages en medicijngebruik lijkt niet toegestaan. De conclusie van de CKA is dan ook dat de werkgever zou kunnen volstaan met voorlichting.