Advies 2014-23

Vraag

Een bedrijfsarts vraagt of het is toegestaan om bepaalde werknemers ‘preventief’ te keuren tijdens een ‘vrijwillig’ spreekuur en op basis hiervan een functionele mogelijkhedenlijst (fml) op te stellen. Deze werknemers zijn op het moment van keuren niet ziek gemeld, maar het is wel bekend dat zij medische problemen hadden en/of hebben. De werkgever wil de fml gebruiken om te bepalen welke werknemers in het kader van een reorganisatie dienen te worden herplaatst.

Antwoord

In het geval er een keuring plaatsvindt met het oog op een (mogelijke) wijziging van de functie van de werknemer, is er sprake van een aanstellingskeuring in de zin van de Wet op de medische keuringen (Wmk). Op basis van deze wet dient de werkgever bijzondere functie-eisen te formuleren voor de functie waarvoor hij een aanstellingskeuring wil laten uitvoeren. Hierbij staat de vraag centraal of aan de functie risico’s zijn verbonden voor de gezondheid van de werknemer zelf of voor derden. Vervolgens moet de werkgever over deze bijzondere functie-eisen het advies van een erkende arbodienst vragen. Pas als deze positief adviseert en de werkgever niet in staat is de risico’s voor de gezondheid van de werknemer of derden weg te nemen, is een aanstellingskeuring toegestaan. De bedrijfsarts mag na de keuring de werkgever uitsluitend informeren over zijn conclusie dat de gekeurde ongeschikt, geschikt of geschikt onder voorwaarden is.

In dit geval lijkt geen sprake van een keuring voor een specifieke functie, maar vindt er een ongerichte keuring plaats. Dat is niet geoorloofd. De werkgever wil de keuring kennelijk gebruiken als selectiemiddel. Ook dat is niet geoorloofd, omdat een aanstellingskeuring uitsluitend gericht mag zijn op het vaststellen van iemands geschiktheid ter voorkoming van risico’s voor de gezondheid van de werknemer of derden.

Het element van vrijwillige deelname aan de keuring is discutabel, aangezien de werkgever zijn werknemers daartoe aanspoort. De bedrijfsarts mag over een dergelijke keuring niets terugkoppelen aan de werkgever, tenzij de betrokken werknemer daar vrijwillig uitdrukkelijk toestemming voor geeft.

De betreffende werkgever zou eventueel de functie-eisen van de nieuw te creëren functies goed in kaart kunnen brengen en deze bekend maken. Vervolgens zou hij in samenspraak met de arbodienst bijzondere functie-eisen moeten vaststellen en daarvoor een medische keuring houden (voor zover de gevaren niet met arbomaatregelen kunnen worden weggenomen). Door het bekend maken van de functie-eisen zijn werknemers zich eerder bewust van mogelijke problemen (en rust op hen eerder een plicht om eventuele beperkingen voor een betreffende functie te melden). De werkgever zou bovendien een arbospreekuur open kunnen stellen om werknemers, die twijfelen over hun geschiktheid voor een bepaalde functie, gelegenheid te geven vrijwillig een bedrijfsarts te raadplegen.