Advies 2014-27

Vraag

De vraag wordt gesteld of de lengte van personen een bijzondere functie-eis kan zijn ten behoeve van een aanstellingskeuring. Dit is van belang voor een bedrijf dat productiemedewerkers heeft langs een fabricagelijn. Volgens de werkgever kost het te veel geld om de lijn aan te passen aan de lengte van de (aan te stellen) medewerkers, terwijl een verkeerde lengte van de medewerker kan leiden tot diverse medische klachten.

Antwoord

Allereerst moet worden overwogen of een ergonomische aanpassing van de werkplek mogelijk is. Uit artikel 3, eerste lid, aanhef en onder c van de Arbowet blijkt dat van de werkgever kan worden verlangd dat hij de productielijn aanpast aan de persoonlijke omstandigheden van de werknemers. Daarbij moet wel worden aangetekend dat deze verplichting slechts geldt 'zoveel als redelijkerwijs van hem kan worden gevergd'. Als de kosten een zodanige omvang hebben dat het belang van (potentiële) werknemers daar niet tegen opweegt, hoeft de werkgever dergelijke aanpassingen niet te doen. Pas dan kan de vraag naar bijzondere functie-eisen aan de orde zijn.

Het vaststellen van de lengte van personen is geen medisch onderzoek. Selectie op basis van alleen lengte valt daarom niet onder de werkingssfeer van de Wet op de medische keuringen (Wmk). De reden waarom voor deze functie op lengte geselecteerd wordt, is dat kleine mensen op of boven schouderhoogte moeten werken. Een bijzondere functie-eis kan zijn gelegen op het terrein van de belastbaarheid van nek en schouder. In dat geval zal vastgesteld moeten worden of de belasting de geldende normen overschrijdt, alsmede welke (gesignaleerde) aandoeningen een gevolg zijn van werken op schouderhoogte. Dit betekent dat, indien door de werkgever in samenspraak met de bedrijfsarts wordt vastgesteld dat er sprake is van bijzondere functie-eisen, volgens de geldende normen een medisch onderzoek naar belastbaarheid van nek en/of schouder mogelijk is. De Wmk is dan wel van toepassing. Lengte is geen onderdeel van het medisch onderzoek gericht op schouderbelasting. Het kan zijn dat kleine mensen toch zonder problemen de gevraagde werkzaamheden kunnen uitvoeren.

Mogelijk zou gesteld kunnen worden dat er bij het stellen van een lengte-eis in een personeelsadvertentie sprake is van discriminatie. Selectie op lengte heeft mogelijk een indirect onderscheid op grond van handicap tot gevolg, hetgeen zou kunnen betekenen dat daar niet op geselecteerd zou mogen worden. Indien er sprake is van een objectieve rechtvaardiging, kan het onderscheid onder bepaalde omstandigheden mogelijk toch zijn toegestaan. Wellicht kan daarover meer informatie worden verkregen bij het College voor de Rechten van de Mens