Advies 2015-10

Vraag

Vraagsteller wil weten of het toelaatbaar is om een aanstellingskeuring te verrichten gericht op vaccinatiestatus of serostatus voor mazelen bij sollicitanten voor functies, waarin veelvuldig patiëntencontact plaatsvindt. Deze keuring zou worden verricht ter bescherming van derden (patiënten). Voorwaarde voor aanname zou dan zijn dat de sollicitant voldoende beschermd is door vaccinatie of door voldoende antistoffen. 

Antwoord

Een aanstellingskeuring is een medische keuring die plaatsvindt in het kader van een sollicitatieprocedure of in verband met een wijziging van de arbeidsverhouding. In de Wet op de medische keuringen (Wmk) en het Besluit aanstellingskeuringen (Besluit) is geregeld dat een aanstellingskeuring slechts mag plaatsvinden als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Zo is een aanstellingskeuring alleen toegestaan wanneer aan de vervulling van de functie, met het oog op de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemer of van derden, bijzondere eisen op het punt van de medische geschiktheid moeten worden gesteld en de werkgever de risico’s niet kan wegnemen door andere maatregelen te treffen. 

Voor het doen verrichten van de aanstellingskeuring en voor de uitvoering daarvan dienen de volgende punten in acht te worden genomen:

  1. ter preventie van gezondheids- en veiligheidsrisico’s zijn bijzondere functie-eisen geformuleerd waarop de selectie zich kan richten; 
  2. per bijzondere functie-eis zijn (medische) toetsingscriteria ontwikkeld; 
  3. de gebruikte onderzoeksmethoden moeten valide zijn, dat wil onder andere zeggen voldoende specifiek om het gedefinieerde risico ook daadwerkelijk op te sporen - algemene vragen naar de gezondheid zijn daarbij niet toegestaan; 
  4. het is niet toegestaan vragen te stellen en medische onderzoeken te verrichten die een onevenredige inbreuk betekenen op de persoonlijke levenssfeer van de keurling. 

Bepaalde ziekenhuismedewerkers (risicovormers), die tijdens hun werk in contact komen met patiënten die een verhoogde kans hebben op mazelen, kunnen een risico vormen voor de gezondheid van deze patiënten (derden). Als risicovormers mazelen hebben en besmettelijk zijn kunnen zij deze kwetsbare patiënten besmetten, met vaak verstrekkende gevolgen. De Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) kan zich dan ook voorstellen dat er in de voorgelegde situatie wellicht bijzondere functie-eisen op het punt van de medische geschiktheid moeten worden gesteld, die niet kunnen worden weggenomen door andere maatregelen te treffen. Gelet daarop zou een aanstellingskeuring voor risicovormers (alleen) gericht op vaccinatiestatus of serostatus voor de zeer besmettelijke ziekte mazelen gerechtvaardigd kunnen zijn, indien de gebruikte onderzoeksmethode valide en wetenschappelijk verantwoord is. Dat betekent dat het medisch onderzoek voldoende betrouwbare voorspellende waarde moet hebben. 

Een aspirant werknemer zou in het kader van een aanstellingskeuring bijvoorbeeld goedgekeurd kunnen worden indien hij twee maal aantoonbaar een BMR-vaccinatie heeft gehad. Die vaccinaties bieden 99% kans op bescherming. Niet alle aspirant werknemers zullen echter weten wat hun vaccinatiestatus is of deze niet meer kunnen aantonen. Voor zover de CKA bekend is de methode om dit medisch aan te tonen nog onvoldoende betrouwbaar. Het gaat naar het oordeel van de CKA te ver om aspirant werknemers in ziekenhuizen voor indiensttreding te verplichten om zich twee maal tegen mazelen te laten vaccineren. Een aanstellingskeuring lijkt in dit geval dan ook niet gerechtvaardigd.

De CKA kan zich wel voorstellen dat voor bepaalde medewerkers in een ziekenhuis een onderzoek naar vaccinatiestatus of serostatus voor mazelen relevant kan zijn als nulmeting (niet als aanstellingskeuring, maar als intrede-onderzoek).