Advies 2017-01

Vraag

Volgens adviesaanvrager worden binnen de ambulancezorg medewerkers onderworpen aan een Periodieke Arbeidskundige Monitor (PAM-keuring). Deze keuring omvat een medische vragenlijst, biometrische keuring en een fysieke test. De medische vragenlijst bevat vragen over de algemene gezondheidstoestand. Volgens adviesaanvrager worden er vragen gesteld die niet relevant zijn gelet op doel en aard van de PAM-keuring. Zo wordt er gevraagd naar geslachtsziekte, tumoren en familie. Dergelijke vragen maken, volgens adviesaanvrager, een (onnodige) inbreuk op zijn privacy. Adviesaanvrager wil weten of hij verplicht is om dergelijke vragen te beantwoorden.

Antwoord

Onder aanstellingskeuringen in de zin van de Wet op de medische keuringen (Wmk) vallen vragen over de gezondheidstoestand van de keurling en het verrichten van medisch onderzoek in verband met het aangaan of wijzigen van een arbeidsverhouding. Dergelijke keuringen zijn op grond van de Wmk slechts toegestaan, indien aan de vervulling van de functie bijzondere eisen op het punt van de medische geschiktheid worden gesteld. De keuring moet dan voldoen aan de voorwaarden van de Wmk.
De keuring waar de adviesaanvrager in het adviesformulier naar verwijst, is een verplichte keuring tijdens dienstverband op grond van de CAO Ambulancezorg. Op deze keuringen is de Wmk niet van toepassing. Uitgangspunt van de CKA en de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde, is dat ook voor deze keuringen de methodiek van de Wmk wordt gevolgd. Zie de Leidraad verplichte medische keuringen en het advies van de Commissie 2010-01.

De Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) is uitsluitend bevoegd om vragen en klachten te behandelen met betrekking tot aanstellingskeuringen in verband met het aangaan of wijzigen van een arbeidsverhouding. In dit geval is geen sprake van een aanstellingskeuring en is de CKA niet bevoegd om een oordeel te geven. Gelet op het uitgangspunt dat voor een verplichte keuring tijdens dienstverband dezelfde methodiek dient te worden gevolgd is ten aanzien van bijzondere functie-eisen het volgende aan de adviesvrager meegedeeld.

Een verplichte medische keuring is alleen toegestaan wanneer aan de vervulling van de functie, met het oog op de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemer of van derden, bijzondere eisen op het punt van de medische geschiktheid moeten worden gesteld en de werkgever de risico’s niet kan wegnemen door andere maatregelen te treffen. Daarbij dienen, gelet op de methodiek van de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen, bij verplichte keuringen tijdens dienstverband de volgende punten bij het bepalen van de bijzondere functie-eisen in acht te worden genomen:

  1. ter preventie van gezondheids- en veiligheidsrisico’s zijn bijzondere functie eisen geformuleerd waarop de selectie zich kan richten;
  2. per bijzondere functie eis zijn (medische) toetsingscriteria ontwikkeld;
  3. de gebruikte onderzoeksmethoden moeten valide zijn, dat wil onder andere zeggen voldoende specifiek om het gedefinieerde risico ook daadwerkelijk op te sporen, algemene vragen naar de gezondheid zijn daarbij niet toegestaan;
  4. het is niet toegestaan vragen te stellen en medische onderzoeken te verrichten die een onevenredige inbreuk betekenen op de persoonlijke levenssfeer van de keurling.

Vragen in het kader van een verplichte keuring tijdens dienstverband dienen net als bij aanstellingskeuringen altijd relevant te zijn voor de functie, en een relatie te hebben met preventie van uitval (bijzondere functie-eis), zie ook de Leidraad verplichte medische keuringen. De werkgever mag dan op grond van de CAO een tussentijdse keuring verplicht stellen.

De vragenlijst die de adviesaanvrager moet invullen bevat, op het eerste gezicht, mogelijk vragen naar de algemene gezondheid zonder relatie met een bijzondere functie-eis. Het gaat mogelijk om de volgende vragen:

  • Aandoeningen van de urinewegen of geslachtsorganen, bijv. blaas, nier, prostaat, geslachtsziekte
  • Aandoeningen van spijsverteringsorganen, bijv. gal, lever, maag, darmen
  • Contact afscheidingsproducten werknemer met voedingsstoffen, producten of andere personen, zoals:

Deze vragen lijken op het eerste gezicht niet altijd een directe relatie te hebben met de bijzondere functie-eisen en/of ‘preventie van ziekte-uitval’ gerelateerd aan die functie-eisen. Deze vragen voldoen mogelijk niet altijd aan de Leidraad verplichte keuringen. Een nadere beoordeling moet uitwijzen of deze vragen daadwerkelijk in relatie staan tot een bijzondere functie-eis, maar gelet op de bevoegdheid van de CKA kan zij deze beoordeling voor de vraagsteller niet uitvoeren.

Vraagsteller is niet verplicht tot het beantwoorden van medische vragen (ook niet in een vragenformulier), die geen betrekking hebben op de bijzondere functie-eisen.