Advies 2017-05

Vraag

De adviesvrager wil weten in hoeverre hijskraanmachinisten nog verplicht zijn om te voldoen aan medische eisen. Volgens adviesvrager bestaat er geen verplichting tot het keuren van hijskraanmachinisten. Adviesvrager gaat gevoelsmatig ervan uit dat hijskraanmachinisten aan specifieke (gezondheids-)eisen moeten voldoen.

Antwoord

Voor beantwoording van deze vraag is het van belang om te stil te staan bij het onderscheid tussen bevoegdheid (technisch) en geschiktheid (medisch).

Bevoegdheid
Op grond van artikel 7.32 van het Arbobesluit moeten machinisten die op een bouwplaats in Nederland hijswerkzaamheden uitvoeren met een bedrijfslastmoment van 10tm of meer, in het bezit zijn van een TCVT-persoonscertificaat voor de betreffende machine. Dit certificaat is maximaal 5 jaar geldig. Daarna kan de machinist zich, onder voorwaarden, laten hercertificeren. Eigenaren van kranen zijn daarnaast verplicht om hun kraan eens per twee jaar te laten keuren door een door TCVT erkende keuringsinstantie en volgens het betreffende TCVT-schema. Er bestaat een TCVT-register wat openbaar is en waarin derden kunnen inzien of de betrokkene gecertificeerd is. Deze certificering geldt naast de algemene regeling van de bevoegdheid tot het besturen van een machine/(vracht)auto conform de CBR normen, zie daarvoor de eisen ten aanzien van vrachtwagens, voor regels met betrekking tot intern transport (hefwerktuigen) en de code 95 certificering.
Voor meer informatie over de TCVT-certificering is de adviesvrager verwezen naar de Stichting TCVT.

Geschiktheid
Het bovenstaande gaat over de bevoegdheid om een machine te besturen. Dit betreft de technische aspecten van het vak. De bedrijfsarts heeft daarentegen te maken met de geschiktheid tot het besturen van een machine. De bedrijfsarts kijkt naar de medische aspecten van het vak. In dat kader zal een bedrijfsarts, indien een aanstellingskeuring noodzakelijk is, bezien of de kandidaat in staat is om de functie uit te oefenen rekening houdend met bijzondere functie-eisen op het punt van medische geschiktheid.

Aanstellingskeuring
Op grond van de Wet op de medische keuring (Wmk) mag een aanstellingskeuring plaatsvinden indien er sprake is van bijzondere functie-eisen op het gebied van de medische geschiktheid. Hieronder wordt begrepen de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de keurling en van derden bij de uitvoering van de desbetreffende arbeid, terwijl de risico’s voor de gezondheid en de veiligheid niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening, kunnen worden gereduceerd.

Is dat het geval, dan moet de potentiële werkgever (de keuringvrager) deze bijzondere eisen schriftelijk vastleggen. Voordat de keuringvrager die eisen, het doel van de keuring, de te stellen gezondheidsvragen en de medische onderzoeken welke mogen worden verricht schriftelijk vastlegt, moet hij daarover én over de rechtmatigheid van de keuring schriftelijk advies vragen aan een bedrijfsarts. De bedrijfsarts moet beoordelen of die eisen voor de betreffende functie nodig dan wel overbodig zijn en of de eisen in criteria van medische geschiktheid kunnen worden vertaald.

Aanstellingskeuring voor hijskraanmachinisten
Er is geen verplichte aanstellingskeuring voor hijskraanmachinisten. Voor een werkgever is het goed om te overwegen of een aanstellingskeuring noodzakelijk en mogelijk is om betrokkene en derden te beschermen, gelet op veiligheid- en gezondheidsrisico’s. In dat kader doet de werkgever er verstandig aan om na te gaan of er op andere gronden al een medische keuring verplicht is gesteld en de werkgever daarmee de mogelijke risico’s kan ondervangen. Zo moeten beroepschauffeurs iedere vijf jaar bij de verlenging van hun rijbewijs medisch worden gekeurd. Mochten de risico’s daarmee niet geheel kunnen worden ondervangen, kan de adviesaanvrager alsnog een aanstellingskeuring overwegen. De Arbodienst kan de adviesaanvrager hierover adviseren.