Advies 2017-29

Vraag

Het College voor de Rechten van de Mens ontvangt een melding over een sollicitatieprocedure naar aanleiding waarvan het de volgende casus aan de CKA voorlegt:

Een deel van de sollicitatieprocedure is een online persoonlijkheidstest, waarin onder andere stellingen in de trant van "Ik ben onzeker", "Ik vind dat ik er niet toe doe" en "Het leven geeft mij voldoening" moeten worden beantwoord. Alleen kandidaten met een score van 5 of hoger (maximumscore: 10) worden uitgenodigd voor een gesprek. Dit leidt tot de vragen:

  • In hoeverre mogen in een psychologische test vragen over de gezondheid worden gesteld?
  • Aan welke eisen moet zo’n test voldoen?

Antwoord

Uit de casus is op te maken dat de online persoonlijkheidstest onderdeel is van de selectieprocedure. In beginsel wordt een persoonlijkheidstest niet gezien als een keuring in de zin van artikel 1, onderdeel a, van de Wet op de medische keuringen (Wmk) en is deze niet onderworpen aan de eisen die in de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen zijn gesteld. Indien een vraag tijdens een psychologisch selectieonderzoek of een persoonlijkheidstest tijdens de sollicitatieprocedure als een vraag naar de gezondheidstoestand is aan te merken, is wel sprake van een keuring in de zin van de Wmk. In dat geval moet voldaan worden aan de vereisten van de Wmk.

Uit de oordelen van de Commissie volgt dat het stellen van algemene gezondheidsvragen tijdens een sollicitatieprocedure ook binnen de reikwijdte van een keuring valt (oordeel 2016-04). Het is echter niet altijd even scherp of makkelijk vast te stellen of bij een psychologische test of persoonlijkheidstest (algemene) gezondheidsvragen worden gesteld. Om die reden overwoog de Commissie in het oordeel 2016-04 dat per geval moet worden onderzocht of er tijdens het psychologisch onderzoek daadwerkelijk geen vragen zijn gesteld die zijn te interpreteren als gezondheidsvragen.

Het is niet toegestaan om tijdens een persoonlijkheidstest of een psychologische test gezondheidsvragen aan een sollicitant te stellen. Uitsluitend als wordt voldaan aan de eisen die zijn gesteld in de Wmk en het Besluit Aanstellingskeuringen, kan een aanstellingskeuring worden uitgevoerd. Dan mogen wel gezondheidsvragen worden gesteld aan de sollicitant, maar alleen door de bedrijfsarts.

In de voorgelegde casus is het niet duidelijk of de vragen die tijdens een psychologische test of een persoonlijkheidstest worden gesteld, kunnen worden gekwalificeerd als gezondheidsvragen. Om dat te kunnen beoordelen is het belangrijk om de context te kennen waarbinnen de vragen zijn gesteld en zou de hele test en de instructie inzichtelijk moeten zijn. Daarbij is mede van belang of duidelijke instructies zijn gegeven bij het invullen van de vragen, zodat voorkomen wordt dat de sollicitant de vragen als gezondheidsvragen interpreteert. Als in dit geval bijvoorbeeld aan de sollicitant ook vragen zijn gesteld die wijzen op bijvoorbeeld een (wijziging van een) gemoedstoestand, zal dit eerder aanleiding geven om te concluderen dat het gezondheidsvragen betreft.

Dus: indien het geen gezondheidsvragen betreft, dan mogen deze vragen gewoon worden gesteld. Indien het wel gezondheidsvragen betreft, zal eerst aan de voorwaarden van de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen moeten worden voldaan, voordat de gezondheidsvragen kunnen worden gesteld.

Aanvullende informatie