Advies 2017-39

Vraag

Een medewerker met de functie (brand)veiligheidskundige bij een industrieel bedrijf, vraagt de CKA naar de wettelijke grondslag voor een pers-/ademluchtkeuring.

Antwoord

De CKA is alleen bevoegd om vragen en klachten te behandelen met betrekking tot aanstellingskeuringen in verband met het aangaan of wijzigen van een arbeidsverhouding. In de zin van de Wet op de medische keuringen (Wmk) vallen onder ‘aanstellingskeuringen’ vragen over de gezondheidstoestand van de keurling en het verrichten van medisch onderzoek in verband met het aangaan of wijzigen van een arbeidsverhouding. In dit geval is er geen sprake van een aanstellingskeuring.

Hoewel het geen aanstellingskeuring betreft, kan de CKA in dit geval wel een handreiking geven.

Naast de aanstellingskeuring in de zin van de Wmk kan men te maken krijgen met twee typen keuringen, te weten: vrijwillige keuringen en verplichte keuringen. Deze keuringen houden het volgende in:

Vrijwillige keuringen
Hierbij geldt dat een werknemer in volledige vrijheid kan besluiten of hij/zij de vrijwillige keuring wil ondergaan. Vaak zijn er “keuringspaspoorten” verbonden aan deze keuringen. Die keuringspaspoorten verstrekken informatie aan de werkgever of iemand geschikt zou zijn om de betreffende werkzaamheden te verrichten. De keuringen en de “paspoorten” hebben geen rechtsgevolgen. Een werknemer hoeft geen gebruik te maken van het aanbod om te keuren en dit heeft geen consequentie voor zijn rechtspositie (in de zin van salaris en/of opgedragen werkzaamheden). In de Arbowet en het Arbobesluit zijn er diverse keuringen die door de werkgever aan de werknemer aangeboden kunnen worden. Een voorbeeld daarvan is het Arbeidsgeneeskundig onderzoek, artikel 4.10a van het Arbobesluit. Een vrijwillige keuring kan ook een gevolg zijn van samenwerking tussen werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties) op het private terrein. Dit is meestal geregeld in een arbocatalogus. Het gaat hierbij primair om bescherming/preventie van de werknemers tegen optreden van gezondheidsschade. Meer informatie hierover is te vinden op:

Verplichte keuringen
De grondslag van een werknemersverplichting kan in het algemeen gevonden worden in publiekrechtelijke regelingen of keuringen tijdens een dienstverband voortvloeiend uit de cao, de individuele arbeidsovereenkomst of een redelijke opdracht van de werkgever. In tegenstelling tot vrijwillige keuringen heeft het niet verkrijgen van goedkeuring (door of niet mee te werken of afgekeurd te zijn) wel een rechtsgevolg.

Verplichte keuringen tijdens dienstverband Al is op deze keuringen de Wmk niet van toepassing, het uitgangspunt is wel dat voor deze keuringen de methodiek van de Wmk wordt gevolgd. Een verplichte medische keuring is alleen toegestaan wanneer aan de vervulling van de functie, met het oog op de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemer of van derden, bijzondere eisen op het punt van de medische geschiktheid worden gesteld en de werkgever de risico’s niet kan wegnemen door andere maatregelen te treffen. Meer informatie hierover is te vinden op:

Verplichte keuringen voortvloeiend uit publiekrechtelijke regelingen
Deze keuringen vinden hun grondslag in publiekrechtelijke regelingen. Twee voorbeelden zijn de Wet veiligheidsregio’s en de Wet Bodemsanering, waarin dergelijke verplichte keuringen zijn geregeld. Zo kunnen op grond van artikel 18 van de Wet veiligheidsregio’s regels worden opgesteld over de eisen met betrekking tot de keuring van en de controle op lichamelijke en geestelijke geschiktheid. Daarnaast kunnen op basis van deze bepaling regels over de bekwaamheid voor het personeel van de brandweer opgesteld worden. Deze keuringen mogen alleen worden verricht bij aanstelling.

In deze situatie

De CKA is niet bekend met een specifieke regeling voor perslucht/ademluchtkeuring. De Wet Veiligheidsrisico’s en het daarop gebaseerde Besluit personeel veiligheidsregio’s stellen dat er alleen een aanstellingskeuring mag plaatsvinden. Een verplichte keuring na indiensttreding kan op zichzelf nog wel berusten op de cao voor brandweerpersoneel (in dit geval CAR-UWO) of individuele arbeidsovereenkomst, onder de voorwaarde dat voldaan wordt aan de Wet bescherming persoonsgegevens. Op grond van CAR-UWO dient een werknemer deel te nemen aan het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek. Of een ademluchtkeuring deel uitmaakt van dit onderzoek heeft de CKA niet kunnen nagaan.

Daarnaast kunnen specifieke certificeringsregelingen gelden voor het gebruik van dergelijke systemen voor ademlucht om de veiligheid van de werknemers en derden te waarborgen. Een voorwaarde van de certificering kan zijn dat de gebruiker (periodiek) zijn werknemers een specifieke keuring moet laten ondergaan.