Oordeel 2004-07

Standaardkeuring gebruikt door Defensie bij aanstelling militairen is te uitgebreid. Niet voor alle eisen waarop medisch gekeurd wordt bestaan valide keuringsinstrumenten. Defensie hanteert één standaardkeuring. Per militair specialisme zijn er aanvullende keuringseisen. Sollicitant krijgt algemene informatie over standaardkeuring. Het is niet bekend of sollicitant informatie krijgt over aanvullende eisen per onderdeel of specifieke functie. De resultaten van de keuring gaan naar de uitslaggevende arts. De Commissie constateert dat er aan een nieuwe functiebeschrijving met medische geschiktheidseisen voor militairen wordt gewerkt en dat de keuringsprocedure zal worden aangepast. De Commissie constateert voorts dat op een aantal functie-eisen niet kan worden gekeurd, omdat daarvoor geen valide keuringsinstrumenten voorhanden zijn.


Oordeel 2004-07

Utrecht, 8 juni 2004

Achtergrond

De achtergrond van het onderzoek betreft een klacht over de aanstellingskeuring voor de functie van militair, welke klacht wegens persoonlijke redenen van klager door klager niet is doorgezet. De Commissie heeft het Ministerie van Defensie meegedeeld dat de Commissie aanleiding ziet om op grond van signalen, voortgekomen uit de betreffende klacht, een eigen onderzoek te doen teneinde te bezien of het doen van een algemene aanbeveling noodzakelijk is. De Commissie heeft, na onderzoek te hebben gedaan op basis van de verstrekte schriftelijke informatie besloten tot het houden van een informatief gesprek en heeft daarvoor het Ministerie verzocht deskundigen op het betreffende terrein aanwezig te doen zijn bij dit gesprek.

Informatief gesprek

Het gesprek heeft plaatsgevonden aan de hand van de door het Ministerie overgelegde bescheiden:
- Aanwijzingen voor artsen, belast met de uitvoering van militair geneeskundige keuringen, versie 17032003
- De beoordelingspunten van het geneeskundig onderzoek
- Notitie van 2 april 2003 (HRT/2003/046: Systematiek van aanstellingskeuringen

De Commissie heeft vragen geformuleerd op grond van de voorschriften van de Wet op de medische keuringen (hierna aan te duiden als: WMK) en heeft deze tijdens het gesprek voorgelegd.

Vraag: Welke zijn de bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid, waarop wordt gekeurd, voor de functie van militair en waar staan die beschreven?

Antwoord: Op bladzijde 117 van de “Aanwijzingen voor artsen” staan onder “Beoordelingsnormen” de functie eisen van de militair (WOKS), punten 1 tot en met 12. Naar aanleiding van het onderzoek van de CKA wordt een functiebeschrijving voorbereid. Na afschaffing van de dienstplicht is al voorgesteld om de keuring opnieuw onder de loep te nemen. Met het oog op de bezuinigingen wordt geprobeerd een en ander zo efficiënt mogelijk te gaan uitvoeren. Er is één standaardkeuring als ondergrens voor elk onderdeel en per militair specialisme zijn er aanvullende eisen, waarop moet worden gekeurd. De landmacht, de luchtmacht en de marine voeren de keuring apart uit.

Vraag: Wordt aan de sollicitant schriftelijk informatie gegeven over de functie eisen, de specifieke functie eisen en de vragen die daarover tijdens de keuring worden gesteld?

Antwoord: De sollicitant krijgt algemene informatie dat er wordt gekeurd, dus over de standaardkeuring. Meer specifieke informatie over de inhoud van de keuring krijgt de sollicitant als hij daarom vraagt. Of de sollicitant informatie krijgt over de aanvullende eisen per onderdeel en voor een specifieke functie is niet bekend.

Vraag: Het Besluit aanstellingskeuringen van 23 november 2001 stelt nadere eisen aan de WMK, zoals de eis dat moet worden bekeken of de risico’s voor de gezondheid en veiligheid niet met gangbare maatregelen, overeenkomstig de stand der wetenschap en professionele dienstverlening, kunnen worden gereduceerd. De Commissie constateert dat dit voor de functie van militair wel heel specifiek is, omdat er bij de keuring moet worden uitgegaan van oorlogssituaties en daarom vraagt de Commissie zich af of de standaard keuring, zoals die thans wordt uitgevoerd, adequaat is. Overigens is die standaardkeuring volgens de Commissie veel te uitgebreid en staat los van de risico’s.

Antwoord: Hierover kan alleen informatie worden gegeven door een ter zake deskundig bedrijfsarts.

Vraag: Er is bij de algemene keuring een uitgebreide hoeveelheid van beoordelingspunten, zoals bijvoorbeeld het fysiek en/of mentaal blootstellen aan hitte en aan luchtvochtigheid, waarvan het de Commissie niet bekend is dat daarvoor valide keuringsinstrumenten bestaan. De Commissie heeft grote vraagtekens bij de validiteit van de keuringsinstrumenten.

Antwoord: Hierover kan alleen een deskundige informatie verstrekken.

Vraag: De resultaten van de standaardkeuring gaan vervolgens naar de uitslaggevend arts. De Commissie vraagt hoe dat in zijn werk gaat, nu volgens vaste jurisprudentie van de tuchtrechtspraak voor de gezondheidszorg uitspraken door artsen over mensen, die zij niet zelf hebben onderzocht, vaak hebben geleid tot het opleggen van een tuchtmaatregel. Hoe is dat geregeld bij de militaire keuring?

Antwoord: De uitslaggevend arts bekijkt de algemene keuring en gaat na of er afwijkingen zijn gevonden en interpreteert deze. Voor deze werkwijze zijn richtlijnen geschreven. Deze procedure is vastgesteld op grond van efficiency maatregelen.

Conclusie

De Commissie betreurt het dat er van de kant van de bedrijfsartsen, werkzaam voor het Ministerie geen deskundig bedrijfsarts is meegekomen naar het gesprek bij de Commissie, zodat een aantal vragen niet dan wel niet volledig beantwoord kon worden. De Commissie constateert dat er een nieuwe functiebeschrijving, toegespitst op de fysieke medische geschiktheidseisen, voor militairen in voorbereiding is en de keuringsprocedure om efficiency redenen zal worden aangepast. De Commissie constateert voorts dat er in de schriftelijke informatie omtrent de keuring steeds over één functie wordt gesproken, te weten die van militair, maar dat nergens in de procedure informatie is te vinden dat naast de algemene keuring wordt gekeurd op specifieke functie eisen. De Commissie concludeert dat de huidige aanstellingskeuring onvolkomenheden vertoont en op onderdelen in strijd is met de WMK en het Besluit aanstellingskeuringen. Te noemen zijn onder meer:

• het ontbreken van inzichtelijke informatie aan de keurling (sollicitant) omtrent het doel van de keuring, de vragen welke ten aanzien van de gezondheid zullen worden gesteld, en de medische onderzoeken welke mogen worden verricht zowel ten aanzien van de keuring voor de algemene functie van militair als voor meer de specialistische functies;
• het relatief grote aantal eisen, waaronder de psychische belastbaarheid, waarop naar het oordeel van de Commissie niet medisch kan worden gekeurd, omdat niet gebleken is dat daarvoor valide keuringsinstrumenten voorhanden zijn;
• het geven van een oordeel omtrent de geschiktheid van de keurling (sollicitant) door de uitslaggevend arts aan de hand van door een collega geconstateerde afwijkingen, zodat een adequate koppeling tussen de (standaard) keuring en de functie eisen, naar het oordeel van de Commissie, ontbreekt.