Oordeel 2004-13

Keurend arts geeft ongevraagd advies over laserbehandeling aan aspirant sollicitant, zonder te wijzen op risico′s en gevaren, die daaraan gebonden zijn.

Oordeel 2004-13

12 november 2004

1 De klacht

Op 30 april 2004 heeft klager de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (hierna: Commissie) verzocht haar oordeel uit te spreken over de vraag of de keurend arts (hierna: verweerder), werkzaam bij Achmea Arbo (hierna: Arbo-dienst), waarmee de Politie (hierna: bevoegd gezag) een contract heeft, in strijd heeft gehandeld met de Wet op de medische keuringen (WMK) door aan klager als aspirant sollicitant ongevraagd het advies te geven om een laserbehandeling te ondergaan in België teneinde te voldoen aan de medische functie-eisen betreffende het gezichtsvermogen voor de functie van vrijwillig politieambtenaar.

2 De loop van de procedure

2.1 De Commissie heeft zich beraad over de ontvankelijkheid van de klacht.

2.2 Bij brief van 6 juli 2004 heeft de Commissie klager medegedeeld dat zijn klacht nietontvankelijk is op grond van de WMK.

2.3 Klager heeft de Commissie vervolgens nadere schriftelijke informatie gestuurd.

2.4 Op grond van de door klager overgelegde bescheiden heeft de Commissie besloten alsnog en onderzoek in te stellen, zowel jegens verweerder als het bevoegd gezag waar klager wilde solliciteren.

2.5 Partijen zijn in de gelegenheid gesteld hun standpunten toe te lichten tijdens de hoorzitting op 9 september 2004. Klager is niet verschenen.

2.6 De Commissie heeft tegen het bevoegd gezag een apart oordeel uitgebracht (oordeel 2004-12).

3 De feiten

Uit de overgelegde bescheiden en uit hetgeen ter zitting is verklaard is – voorzover voor de beoordeling van de klacht van belang – het navolgende komen vast te staan.

3.1 Verweerder is in zijn hoedanigheid van bedrijfsarts werkzaam bij de Arbo-dienst en is als zodanig keurend arts voor het bevoegd gezag.

3.2 Klager bezoekt op 20 april 2004 een informatiebijeenkomst bij het bevoegd gezag voor de functie van vrijwillig ambtenaar van politie.

3.3 De rechtspositie van de vrijwillig ambtenaar van politie is vastgelegd in het Besluit algemene rechtspositie politie en het Besluit rechtspositie vrijwillige politie (1), gewijzigd in verband met onder meer de invoering van de Wet op de medische keuringen bij Besluiten van 23 februari 1998 en 7 september 1998 (2).

3.4 Artikel 4 van het Besluit van 7 september 1998 luidt – voor zover hier van belang – als volgt: “1. Voor aanstelling als vrijwillig ambtenaar van politie komt uitsluitend in aanmerking degene die:
a. (…………………..)
b. (…………………..) 
c. voldoet aan bij regeling van Onze Minister te stellen eisen met betrekking tot het opleidingsniveau, de psychologische keuring en een geneeskundige keuring als bedoeld in artikel 1, onder a, van de Wet op de medische keuringen.
d. (……………………)”

3.5 De functie-omschrijving en de daarbij behorende taken zijn vastgelegd in het Besluit taken
vrijwillige ambtenaren van politie (hierna: takenbesluit) en zijn uitgewerkt in het Beleidskader vrijwillige politie, inzet & mogelijkheden.

3.6 Artikel 1 van het takenbesluit luidt – voorzover van belang - :
“1. De vrijwillig ambtenaar, aangesteld voor de uitvoering van de politietaak, wordt belast met een of meer van de volgende werkzaamheden:
a. het surveilleren, het treffen van maatregelen ter handhaving van de openbare orde en het verlenen van hulp op openbare plaatsen,
b. het opsporen van overtredingen en misdrijven waarop als hoofdstraf maximaal een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie is gesteld,
c. het vaststellen van gedragingen als bedoeld in de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften,
d. het houden van toezicht op en het verzorgen van ingeslotenen, en
e. het verrichten van werkzaamheden op de meldkamer en de receptie van het politiebureau en van administratieve werkzaamheden.

2. De vrijwillig ambtenaar kan tevens, met instemming van het bevoegd gezag, worden ingezet bij specialistische werkzaamheden die niet behoren tot de werkzaamheden, bedoeld in het eerste lid, voor zover hij beschikt over de daarvoor vereiste opleiding en ervaring. Tot specialistische werkzaamheden wordt in ieder geval gerekend assistentie bij opsporingsonderzoeken naar andere misdrijven dan die bedoeld in het eerste lid, onder b.

3. Onder ingeslotene wordt verstaan (………………………………………………………………………)”.
Artikel 2 van het takenbesluit luidt:
“Onverminderd artikel 1, kan de vrijwillig ambtenaar, na instemming van de plaatsvervangend korpschef, zelfstandig dan wel in voorkomende gevallen onder begeleiding van een medewerker basispolitiezorg, de werkzaamheden uitoefenen die verband houden met de volledige politietaak, voor zover hij beschikt over de daarvoor vereiste opleiding en ervaring.”

3.7 Blijkens het onder punt 3.5 genoemde beleidskader verloopt de aanstelling vrijwilliger als volgt.
- De aanstelling van de vrijwilliger in opleiding is in tijdelijke dienst voor de tijd dat de opleiding tot vrijwillig ambtenaar van politie wordt gevolgd. Het beleidskader verwijst hier naar de aanstellingsvoorwaarden van het Besluit rechtspositie vrijwillige politie.
- Na het voltooien van de opleiding tot vrijwilliger vindt een aanstelling in tijdelijke dienst plaats voor een proeftijd van één jaar en kan in bijzondere gevallen op verzoek van de ambtenaar worden verlengd.
- De vrijwilliger die de opleiding tot vrijwillig ambtenaar van politie en de daarop volgende proeftijd heeft voltooid, wordt in vaste dienst aangesteld.

3.8 Het loopbaanpad vrijwilliger gebeurt volgens genoemd beleidskader volgens drie niveau’s: niveau 1. surveillant (algemeen ondersteunende werkzaamheden), niveau 2. surveillant (inzetbaar bij specialistische werkzaamheden) en niveau 3. agent (inzet voor de algemene politietaak). De vrijwilliger die op niveau 3 functioneert, heeft de rang van agent en wordt uitgerust met de bij deze rang behorende bewapening.

3.9 Op grond van artikel 20 van het Besluit rechtspositie vrijwillige politie dient de vrijwilliger die op kosten van het korps opleidingen volgt om op niveau 1, 2 of 3 ingezet te kunnen worden,
indien hij of zij die opleidingen dan wel binnen drie jaar na het beëindigen daarvan op eigen verzoek de dienst verlaat, deze kosten geheel of gedeeltelijk aan het korps terug te betalen.

3.10 De vrijwillig ambtenaar van politie ontvangt een onkostenvergoeding. 

3.11 Tijdens de informatiebijeenkomst, genoemd onder punt 3.2, wordt verteld dat er zich bij het sollicitatieformulier een zogenaamd ogenbriefje bevindt dat moet worden ingevuld en dat aan de gestelde eisen voor de gezichtsscherpte moet worden voldaan wil de sollicitatieaanvraag in behandeling worden genomen.

3.12 Aan het eind van de informatiebijeenkomst ontvangt klager een brochure, een sollicitatieformulier en het daarbij behorende ogenbriefje.

3.13 Op het sollicitatieformulier zelf staan wat betreft het gezichtsvermogen de volgende vragen vermeld: “Heeft u een lui oog”, “Bent u kleurenblind”, “Draagt u een bril of contactlenzen” en voorts: “n.b. Heeft u de vorige vraag met ja beantwoord, raadpleeg dan voor het invullen van het bijgevoegde formulier een (oog) arts, opticien of optometrist.”

3.14 Op het ogenbriefje staat onder meer vermeld:
“Wat te doen als u wilt solliciteren en u draagt een bril of contactlenzen. In principe is het dragen van een bril of contactlenzen geen belemmering voor een aanstelling bij de politie. Het gezichtsvermogen moet aan de volgende eisen voldoen:
Visus OD (zonder correctie), minimaal 0,25 Visus OD (met correctie), minimaal 1,0 of 0,5
Visus OS (zonder correctie), minimaal 0,25 Visus OS (met correctie), minimaal 0,5 of 1,0
Indien u een bril of contactlenzen draagt, verzoek ik u onderstaande door uw opticiën of oogarts in te vullen en mee te zenden met uw sollicitatieformulier. Dit om een snelle afhandeling van uw sollicitatie mogelijk te maken.”

3.15 Klager vraagt nadere informatie omtrent deze procedure bij het Bureau Werving & Selectie van het bevoegd gezag. Omtrent de eisen gesteld aan het gezichtsvermogen vraagt klager informatie aan verweerder en aan de bedrijfsarts van het bevoegd gezag.

3.16 De medewerker van het Bureau Werving & Selectie bevestigt de voren omschreven procedure.

3.17 Verweerder bevestigt de onder 3.14 genoemde eisen en adviseert klager, ongevraagd, omtrent mogelijkheden voor behandeling – een laserbehandeling in België -, indien klager een slechter gezichtsvermogen heeft dan waaraan hij volgens de gestelde eisen moet voldoen.

3.18 De bedrijfsarts van het bevoegd gezag deelt klager omtrent de vraag over het gebruik van optische hulpmiddelen mee, dat het bij de keuring niet gaat om het wel of niet gebruiken van optische hulpmiddelen, maar dat de keurling zonder optische hulpmiddelen moet voldoen aan een minimum gezichtsvermogen.

4. Standpunten van klager

4.1 De WMK is van toepassing op de aanstellingskeuring voor de functie van vrijwillig ambtenaar van politie, gelet op de onder punt 3.3. genoemde besluiten.

4.2 Desgevraagd deelde verweerder ten aanzien van het gebruiken van correctiemiddelen mee dat, indien de bedrijfsarts van het bevoegd gezag daarmee akkoord zou gaan, hij bij de keuring daartegen geen bezwaar zou maken. Dit is in strijd met de WMK, omdat de keurend arts zijn taak onafhankelijk van de keuringvrager en met een zelfstandig oordeel dient uit te voeren.

4.3 Het door de keurend arts doorverwijzen naar een laserbehandeling in België is niet juist. Dit geeft ook blijk van een niet onafhankelijk oordeel ten opzichte van andere methoden voor oogcorrectie.

5. Standpunten van verweerder

5.1 Indien er bij de keuring twijfelgevallen zijn, overlegt verweerder met de bedrijfsarts van het bevoegd gezag, maar verweerder neemt zelf de beslissing, ook al is de bedrijfsarts van het bevoegd gezag het daarmee niet eens.

5.2 Klager heeft gebeld om informatie te vragen over mogelijkheden voor correctie van het gezichtsvermogen op het gebied van contactlenzen. Omdat het dragen van correctiemiddelen voor het gezichtsvermogen bij deze functie niet mogelijk is, is aan klager het advies gegeven om een laserbehandeling te laten verrichten in België. Er is over de behandeling zelf geen informatie gegeven.

6. Oordeel van de Commissie
Ten aanzien van de ontvankelijkheid van de klacht

6.1 De Commissie moet zich allereerst buigen over de vraag of de klacht valt onder het regime van de WMK. Daartoe overweegt de Commissie als volgt.

6.2 Artikel 1, onderdeel a, van de WMK bepaalt – voorzover hier relevant – dat onder een keuring wordt verstaan: vragen over de gezondheidstoestand van de keurling en het verrichten van medisch onderzoek in verband met het aangaan of wijzigen van:
1e (……………….)
2e een aanstelling in openbare dienst.

6.3 Uit de regelgeving geciteerd onder punt 3.3 tot en met 3.10 blijkt dat de vrijwilliger wordt aangemerkt als ambtenaar en wordt aangesteld voor de uitvoering van de politietaak. Hieruit moet worden geconcludeerd dat er sprake is van een aanstelling in openbare dienst in de zin van de WMK.

6.4 Vaststaat dat er op het sollicitatieformulier van de werkgever vragen worden gesteld over het gezichtsvermogen, terwijl in voorkomende gevallen voorts een zogenaamd ogenbriefje moet worden ingevuld. Deze vragen en het ogenbriefje vormen vragen over de gezondheidstoestand van de sollicitant in de zin van artikel 1, onderdeel a, van de WMK. Klager heeft in dit verband aan verweerder als beoogd keurend arts in de zin van artikel 1, onderdeel d, van de WMK informatie gevraagd omtrent de eisen gesteld aan het gezichtsvermogen.

6.5 Gelet op vorenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de klacht ontvankelijk is. Ten aanzien van de vraag of er door verweerder is gehandeld in strijd met de WMK gelden de volgende overwegingen.

6.6 Voorop staat dat, gelet op de tekst en de doelstellingen van de WMK en overige regelgeving, waaronder het Protocol Aanstellingskeuringen van juni 1995, in werking sinds 1 januari 1996 (3),
moet worden uitgegaan van een strikte scheiding van verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen de keuringvrager (bevoegd gezag) en de keurend arts (verweerder). De Commissie merkt om die reden verweerder en het bevoegd gezag aan als afzonderlijke verweerders in dit geding.

6.7 Op grond van de overgelegde stukken en het verhandelde ter zitting is de Commissie van oordeel dat de door de Arbo-dienst gevolgde procedure betreffende de aanstellingskeuring in zijn algemeenheid in overeenstemming is met de eisen, zoals geformuleerd in de WMK en het daarop gebaseerde Besluit aanstellingskeuringen.

6.8 Voorts is de Commissie van oordeel dat ook verweerder in zijn algemeenheid handelt overeenkomstig de voorschriften van de WMK, nu hij voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij zijn taak uitoefent met behoud van zijn zelfstandig oordeel op het gebied van zijn deskundigheid en van zijn onafhankelijkheid ten opzichte van de keuringvrager (bevoegd gezag)alsmede ten aanzien van zijn werkgever (Arbo-dienst).

6.9 Wat betreft de door klager gevraagde informatie aan verweerder als beoogd keurend arts overweegt de Commissie dat verweerder daarbij tevens ongevraagd een advies heeft gegeven omtrent een laserbehandeling, hetgeen naar het oordeel van de Commissie niet past in het kader van informatieverstrekking met betrekking tot de keuringseisen, temeer niet nu verweerder niet heeft gewezen, zoals ter zitting is gebleken, op risico’s en gevaren die zijn verbonden aan een laserbehandeling.

6.10 Op grond van vorenstaande overweging concludeert de Commissie dat verweerder niet heeft gehandeld volgens de professionele standaard, en op dit specifieke punt derhalve heeft gehandeld in strijd met de WMK.

7. Oordeel
Op grond van vorenstaande en kennisgenomen hebbende van de overgelegde bescheiden is de Commissie van oordeel dat verweerder op het specifieke punt van de ongevraagde advisering heeft gehandeld in strijd met de Wet op de medische keuringen


  1. Stb. 1995, 236 
  2. Stb. 1998, 144 en 586
  3. Het Protocol Aanstellingskeuringen kan blijkens de nota van toelichting bij het Besluit tot regeling van de aanstellingskeuringen van 23 november 2001, Stb. 2001,597, en bij het Besluit tot regeling van de klachtenbehandeling aanstellingskeuringen van 23 november 2001, Stb. 2001,598, worden beschouwd als een nadere invulling van de WMK en het Besluit Aanstellingskeuringen.