Werkgever


Wat is een aanstellingskeuring?

Een aanstellingskeuring is een onderzoek waarmee u als werkgever kunt vaststellen of de kandidaat vanuit gezondheidsoogpunt geschikt is om de functie uit te voeren.


Wanneer is een aanstellingskeuring toegestaan?

Eigenlijk kun je zeggen dat een aanstellingskeuring nooit is toegestaan, tenzij er sprake is van bepaalde uitzonderingssituaties.
Er kan sprake zijn van zo’n uitzonderingssituatie als de functie waar naar is gesolliciteerd risico’s kan opleveren voor de eigen gezondheid of veiligheid van de werknemer en/of die van andere mensen. Denk bijvoorbeeld aan duikers, brandweermannen, piloten, politiemensen of beroepsmilitairen. Er is dan sprake van speciale functie-eisen. Zie ook voorbeeld

De werkgever is verplicht om schriftelijk advies te vragen aan de bedrijfsarts of een keuring voor een bepaalde functie terecht is. Pas als de bedrijfsarts hier positief over adviseert, is een keuring rechtmatig. Na een positief advies moeten de volgende punten schriftelijk worden vastgelegd: de functie-eisen, het doel van de keuring, de specifieke gezondheidsvragen en de medische onderzoeken. Ook moet de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging instemming verlenen met het keuringsbeleid.


Wie voert de aanstellingskeuring uit?

Een aanstellingskeuring mag uitsluitend worden uitgevoerd door een bedrijfsarts. Een bedrijfsarts is een arts die een speciale extra opleiding heeft gevolgd.


Wat gebeurt er tijdens een aanstellingskeuring?

De keuring kan bestaan uit een vragenlijst, een gesprek, een lichamelijk onderzoek en eventueel laboratoriumonderzoek.


Waar zijn de toetsingscriteria voor een aanstellingskeuring geregeld?

De Wet op de medische keuringen en het Besluit aanstellingskeuringen bepalen de gang van zaken bij aanstellingskeuringen. Hierin staan regels over de vraag wanneer een aanstellingskeuring mag plaatsvinden en onder welke voorwaarden. Wat een bedrijfsarts tijdens een aanstellingskeuring precies wel en niet mag doen, staat nauwkeurig omschreven in de Leidraad aanstellingskeuringen en het Protocol aanstellingskeuringen.


Is een aanstellingskeuring een algehele lichamelijke keuring?

Nee, een aanstellingskeuring is geen algehele lichamelijke keuring. Er mag alleen gekeken worden naar de specifieke zaken die voor de functie voor de medewerker of zijn/haar omgeving risico kunnen opleveren. Nergens anders naar. Als goed gezichtvermogen noodzakelijk is voor de functie, wordt alleen daarnaar gekeken.

Bijvoorbeeld: Een buschauffeur die blind is aan één oog brengt de veiligheid van hemzelf en van zijn passagiers en medeweggebruikers in gevaar. Als werkgever heeft u het recht om een keuring uit te voeren op dat aspect. Voor de functie van bijvoorbeeld administratief medewerker of verkoopmedewerker is dit natuurlijk weer niet het geval.

Afkeuren of aanpassen

Lang niet altijd hoeft een medische beperking tot afkeuring te leiden. Vaak mag dat zelfs niet, want in veel gevallen heeft dit helemaal geen invloed op de gezondheid en veiligheid van de medewerker of van anderen en kan hij of zij gewoon het werk doen, zonder daardoor gehinderd te worden. Een boekhouder met diabetes bijvoorbeeld kan zijn werk normaal doen. Soms zijn er hulpmiddelen mogelijk. Het kostenaspect van een hulpmiddel is geen reden om iemand af te keuren.

Bijvoorbeeld: Een zorginstelling wil een verzorger keuren op ruggebreken omdat hij regelmatig patiënten moet tillen. Vroeger was een zwakkere rug misschien een reden om een verzorgende niet aan te nemen, maar tegenwoordig is dat niet meer het geval, omdat er voldoende hulpmiddelen zijn om het tilwerk te vergemakkelijken. Niet willen investeren in dergelijke hulpmiddelen, is nooit een reden om iemand af te keuren voor deze functie. Deze persoon kan wel een uitstekende verzorger zijn, die met een hulpmiddel zonder problemen zijn werk kan doen en op de lange duur waarschijnlijk minder kans heeft op uitval door rugproblemen.

Op welk moment vindt een aanstellingskeuring plaats?

Een aanstellingskeuring mag alleen aan het einde van een sollicitatieprocedure plaatsvinden. Alle andere beoordelingen moeten al zijn afgerond en je moet van plan zijn de betrokken kandidaat aan te nemen. De keuring is dus het sluitstuk van de sollicitatieprocedure.

Een aanstellingskeuring kan ook plaatsvinden in de situatie dat een medewerker binnen het bedrijf of de organisatie een andere functie gaat uitvoeren, waarvoor bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid gelden.


Mag een keuring worden gebruikt om toekomstige risico’s in te schatten?

Nee, een aanstellingskeuring mag niet worden uitgevoerd om de kans op ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid in de toekomst in te schatten.
Zie ook voorbeeld.


Is de kandidaat verplicht om mee te werken aan een aanstellingskeuring?

Nee, dat is niet het geval. Als de kandidaat niet wil meewerken is het aan de werkgever om te bepalen of hij of zij toch aangenomen kan worden. 


Waarover moet de werkgever de kandidaat informeren in geval van een aanstellingskeuring?

In de vacaturetekst voor de functie moet al zijn opgenomen dat een aanstellingskeuring onderdeel uitmaakt van de selectieprocedure. Voorafgaande aan de keuring zelf moet worden gemeld waarom de keuring plaatsvindt en wat de bedrijfsarts precies gaat onderzoeken. De werkgever moet er ook op wijzen dat de kandidaat niet verplicht is om mee te werken en ook niet verplicht is om de uitslag van de keuring met de werkgever te delen. Ook moet gemeld worden dat de kandidaat het recht heeft om een herkeuring aan te vragen als hij/zij het niet eens is met het resultaat van de keuring. Tot slot moet de werkgever de kandidaat er op attenderen dat het mogelijk is om bij de CKA een klacht in te dienen.


Mag de werkgever gezondheidsvragen stellen?

Nee, geen enkele! De werkgever, of het nu de directeur is of personeelszaken, mag geen enkele vraag stellen met betrekking tot de gezondheid van de kandidaat. Een chauffeur vragen of hij wel lang kan zitten? Mag niet! De boekhouder vragen hoe het met zijn bloeddruk is? Mag niet!


Mag de werkgever gezondheidsvragen stellen in een sollicitatieformulier?

Nee! In een sollicitatieformulier mag op geen enkele wijze geïnformeerd worden naar de gezondheid van de kandidaat. Een vraag als: ‘Ben je in de afgelopen twee jaar wel eens ziek thuisgebleven?’ is al te veel.


Moet de kandidaat bepaalde gezondheidszaken zelf melden?

Ja, wanneer de kandidaat, weet, of redelijkerwijs moet weten, dat hij of zij vanwege medische beperkingen de functie niet naar behoren kan vervullen, dan moet hij of zij hiervan melding maken bij de werkgever. Bijvoorbeeld het slikken van medicatie die de rijvaardigheid beïnvloedt van een buschauffeur.
Zie ook voorbeeld.


Mag de bedrijfsarts gezondheidsvragen stellen?

Ja, alleen de aangewezen bedrijfsarts mag vragen stellen die gericht zijn op dat stukje van de gezondheid waardoor er eventueel risico zou kunnen zijn voor de eigen gezondheid of veiligheid of die van anderen.


Welke vragen mag de bedrijfsarts ook niet stellen?

De bedrijfsarts mag geen algemene vragen naar gezondheidsituatie van een kandidaat stellen. De vragen moeten altijd gericht zijn op de specifieke zaken die moeten worden onderzocht en waarvan de kandidaat van te voren op de hoogte is gesteld. De bedrijfsarts mag ook geen vragen stellen of onderzoek doen naar: zwangerschap, ernstige niet-behandelbare ziektes, hiv en erfelijke ziektes. Ook onderzoek naar het gebruik van alcohol, drugs en geneesmiddelen is niet toegestaan, tenzij dit belangrijk is voor de functie.


Is de kandidaat verplicht de uitslag van de aanstellingskeuring te delen met de (potentiële) werkgever?

Nee, de kandidaat heeft het recht ervoor te kiezen de uitslag voor zichzelf te houden. Aangezien de werkgever dan niet kan vaststellen of de kandidaat geschikt is voor de functie, kan de kandidaat op grond hiervan worden afgewezen voor de functie.


Welke informatie ontvangt de werkgever na de uitslag van de aanstellingskeuring?

De kandidaat krijgt zelf als eerste de uitslag van de keuring. Pas na zijn/haar toestemming mag de bedrijfsarts de uitslag doorgeven aan de werkgever. De bedrijfsarts meldt alleen of de kandidaat geschikt of ongeschikt is, of geschikt is onder bepaalde voorwaarden. De bedrijfsarts mag geen verdere informatie over de medische situatie verstrekken.


Kan de sollicitant herkeuring aanvragen als hij/zij het niet eens is met de uitslag?

Ja. De kandidaat heeft de mogelijkheid om een herkeuring aan te vragen als hij of zij het oneens is met de uitslag. De kosten hiervan worden betaald door de werkgever, maar hij mag daarvoor een redelijke bijdrage van de betreffende kandidaat vragen.


Wat is het gevolg wanneer de uitslag van de aanstellingskeuring negatief is?

De werkgever bepaalt wat het gevolg is van een negatieve uitslag. Het meest voor de hand liggende gevolg is dat de kandidaat niet wordt aangenomen voor de functie.


Kan een kandidaat zijn/haar medewerking intrekken?

Ja, een kandidaat heeft altijd het recht om op ieder moment van de keuring niet langer mee te werken.


Wat gebeurt er met de verzamelde gegevens na de aanstellingskeuring?

De verzamelde gegevens mogen alleen worden gebruikt voor het vaststellen van de geschiktheid voor de functie. Na het onderzoek worden de gegevens voor een periode van maximaal zes maanden bewaard door de bedrijfsarts. Deze gegevens mogen nooit zonder toestemming van de kandidaat met anderen worden gedeeld.


Wat als er gezondheidszaken aan de orde komen tijdens een psychologische test?

Voor sommige functies kan ook een psychologische test worden gevraagd. Het kan zijn dat er tijdens het gesprek met de psycholoog ook zaken naar voren komen die met de gezondheid van de kandidaat te maken hebben. Ook dan geldt: De kandidaat hoeft deze vragen niet te beantwoorden. Een psycholoog is geen arts en mag deze vragen niet stellen. In de praktijk ligt dit nog wel eens lastig omdat psychische zaken aan de orde kunnen komen die verband houden met een gezondheidskwestie. De psycholoog mag deze informatie niet opnemen in zijn rapport.


Waar kan ik terecht met een klacht over een aanstellingskeuring?

Een klacht met betrekking tot een aanstellingskeuring kan worden ingediend bij de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA). De CKA beoordeelt of de aanstellingskeuring aan alle regels voldoet. Het oordeel is niet bindend. Wel kan de rechter rekening houden met het oordeel van de CKA.
Zie ook Een klacht indienen


Waar kan ik terecht als ik een vraag heb, of advies nodig heb met betrekking tot aanstellingskeuringen?

Op de website van CKA wordt al een aantal veelgestelde vragen beantwoord. Als u een andere vraag heeft of advies wilt, kunt u deze via de website stellen.